فلك اول قوله سبحانه : وَ هُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَ النَّهارَ وَ الشَّمْسَ وَ الْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ « 1 » . و قوله تعالى شأنه : لَا الشَّمْسُ يَنْبَغِي لَها أَنْ تُدْرِكَ الْقَمَرَ وَ لَا اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ وَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ « 2 » . بحث از فلك هم در طبيعيات و الهيات فلسفه به ميان آمده است ، و هم در كتب هيأت ، و هر يك را در اثبات آن نظرى خاص است كه گفته آيد . اما در طبيعيات فلسفه يك بار براى اثبات محدّد الجهات بحث از فلك را پيش كشيده‌اند كه ماهيت و صورت آن چيست ، و يك بار براى اثبات محرّك اجرام علوى كه ستارگانند . سپس مسائلى متفرع بر اثبات افلاك در الهيات فلسفه ذكر كرده‌اند . اما در علم هيأت غرض و نظر اولى از افلاك ، فقط مدارات و دوائر است . پس از آن براى تسهيل در تفهيم انواع حركات كواكب ، افلاك مجسّمه يعنى آسمانهاى جسمانى تصوير كرده‌اند . و در حقيقت بحث از افلاك مجسّمه در كتب هيأت ، دخيل و استطرادى است نه اصيل و استقلالى . و به تعبيرى بحث از افلاك مجسمه در علم هيأت ، نظير بحث از الفاظ در علم منطق است .

--> ( 1 ) . انبياء / 34 . ( 2 ) . يس / 41 .