جناب خواجه جيب قوس يكدرجه را بتقريب بيرون آورده است و بناى جدول جيب بر آن نهاده است . كيف كان چنان كه اشارتى رفت ، علماى رياضى قبل از اسلام مجهولات را از اوتار تحصيل مىكردند ، خود بطليموس هم در اعمال اوتار را اعتبار كرده است ، و در جدول اوتار قسى باجزائى كه قطر صد و بيست جزء باشد وضع كرده است . دانشمندان اسلامى بدل اوتار جيوب را اعتبار كرده‌اند كه انصاف اوتارند باجزائى كه نصف قطر شصت جزء باشد . صاحب جامع بهادرى در انكشاف هفتم خزينه چهارم آن در نقل اوتار بجيوب فرمايد : بايد دانست كه قدماء حكما مثل ابرخس و بطليموس و غيرهما بناى اعمال هيئت و زيجات را بر اوتار مبنى داشته‌اند ؛ اما متأخران چون ابوريحان بيرونى ، و خواجه نصير الدين طوسى ، و غياث الدين جمشيد و غيرهم ، برّد اللّه مضجعهم ( كذا و الصواب : برد اللّه مضاجعهم ) تا زماننا هذا بناى اعمال را بر جيوب مىدارند چرا كه اعمال جيوبى ابسط و اوضح از اعمال اوتار است . جيب هر قوس مساوى نصف وتر دوچندان « 1 » قوس مىباشد ، پس جيب هر قوسى كه مطلوب بود آن را دوچند كنند و بمقابله اين ، مضاعف وتر معلوم كنند ؛ و آن وتر را تنصيف نمايند حاصل ، جيب آن قوس باشد الخ . « 2 » بيان : قوله : « جيب هر قوس . . . » و بعبارت كوتاه‌تر : جيب نصف وتر ضعف قوس است . مثلا در شكل 14 جيب قوس - ا ب - مساويست به نصف وتر دوچند آن . يعنى قوس - ا ب - را دوچندان مىكنيم كه مىشود قوس - ا ب ح - و وتر آن را رسم

--> ( 1 ) . يعنى : دو چند آن . ( 2 ) . ص 345 ، ط 1 ، هند .