بدان اشارتى رفت . و بعبارت خواجه طوسى در زبدة الهيئة : و غير اين دو موضع ( يعنى دو صورت مفروض ياد شده ) هم در طول اختلاف بود و هم در عرض . در شهرهاى ما چون كوكب و منطقة البروج هر دو در جهت جنوب باشد از سمت رأس پس كوكبى كه عرض او جنوبى باشد عرض مرئى او به قدر مجموع عرض حقيقى و اختلاف عرض باشد . و كوكبى كه او را عرض نبود عرض مرئى او جنوبى بود به قدر اختلاف عرض تنها . و كوكبى كه او را عرض شمالى بود اگر عرض حقيقى او بيشتر از اختلاف عرض باشد عرض او شمالى بود به قدر عرض حقيقى بر اختلاف عرض . و اگر عرض حقيقى او كمتر از اختلاف عرض باشد عرض جنوبى او به قدر فضل اختلاف عرض مرئى بر عرض حقيقى . و اگر هر دو مساوى باشند او را در رؤيت هيچ عرض نبود اصلا . « 1 » آنگاه خواجه همه صور اختلاف منظر را در زبده در يك شكل ترسيم فرموده است كه در نسخه مطبوع نامطبوع مىنمايد ، و تصوير وجه صحيح آن براى اهل فن دشوار نيست . بعنوان ارائه نمونه برخى از وجوه آن را در اين شكل ( شكل 6 ) ترقيم نموده‌ايم . - ب ح د ه - دائره افق بر قطب - ا - ، - ب و د - منطقة البروج بر قطب - ط - پس - ا - سمت الرأس خواهد بود ، و هر يك از - ا ح - ، - ا ر - ، - ا ى - دوائر ارتفاع . چنان كه هر يك از - ط ك - ، - ط ر - ، - ط ل - دوائر عرض . و نيز - ط ا ر - دائره وسط سماء رؤيت . و كواكب بعضى بىعرض ، و بعضى با عرض شمالى يا جنوبى و قس ما لم يقل .

--> ( 1 ) . ط 1 ، ص 47 و 48 .