را كه در آنجا ميدان مغناطيسى زمين امتداد قائم دارد يك « قطب مغناطيسى زمين » نامند . مهمترين آنها دو نقطه‌اند كه بالأخص آنها را « قطبين مغناطيسى زمين » مىخوانند . از اين دو نقطه ، آن را كه در نيمكرهء شمالى است قطب شمال مغناطيسى ، و آن را كه در نيمكرهء جنوبى است قطب جنوب مغناطيسى مىنامند . ( بر طبق قاعدهء جذب و دفع قطبهاى مغناطيسى ، آن قطب مغناطيسى زمين را كه در نيمكرهء شمالى است بايد قطب جنوب مغناطيسى زمين خواند ، زيرا قطب شمال عقربه‌هاى مغناطيسى را جذب مىكند . مع ذلك ، معمولا قطبهاى مغناطيسى زمين را بر حسب موقعيت جغرافيايى آنها شمالى يا جنوبى مىخوانند ) . محل قطبهاى مغناطيسى زمين در طى ازمنهء زمين‌شناسى تغيير يافته است . وضع قطب شمال مغناطيسى نخستين‌بار در 1831 به وسيلهء سرج . ك . راس ، در موضعى با مختصات جغرافيايى 51 70 عل ( - عرض شمالى ) و 46 96 طغ ( طول غربى ) معين شد . در 1948 در موضعى با مختصات جغرافيايى 73 عل و 100 طغ در جزيرهء پرينس آوويلز ( كانادا ) تخمين گرديد ، و در 1960 موضع تخمينى آن داراى مختصات ح 75 عل و 101 طغ بود . نخستين كسانى كه به قطب جنوب مغناطيسى زمين رسيدند ( 1909 ) « سرت . و . ا . ديويد » و « سرد . ماسن » بودند ، كه وضع آن را در جنوبگان در موضع احتمالى 72 25 عح و 16 155 طش تخمين كردند . در 1960 موضع تخمينى آن نزديك 67 عج و 143 طش بوده است . از اين خاصيت كه يك عقربهء مغناطيسى كه در حركت آزاد است در امتداد ميدان مغناطيسى زمين قرار مىگيرد در جهت‌يابى استفاده مىشود . « 1 »

--> ( 1 ) . دائرة المعارف فارسى ، ط 1 ، صفحه 2063 - 2065 .