اگر يك قطره را دل برشكافى * برون آيد از آن صد بحر صافى و يا اگر عالم را به دريائى تشبيه كنيم از لجه اين دريا در يك دانه آدم به كنار مىآيد . شب بسترى در غزلى گفته است : اين چه درياى شگرفى است كه از لجه وى * درّ يك دانه آدم به كنار آمده است اين نطفه آدمى كه در آخرين مرحله تنزل وجودى قرار گرفته است ، همين نطفه در اولين مرحله قوس صعودى است كه حد مشترك بين دو قوس نزول و صعود است ، و پس از نزول به آخرين مرحله ، ارتقاى به عالم بالا مىيابد . جهان انسان شد و انسان جهانى * از اين پاكيزه‌تر نبود بيانى امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : لقد دوّرتم دورات ثم كوّرتم كورات . و نيز فرمود : إن للّه فى كل يوم ثلاثة عساكر : عسكر ينزلون من الاصلاب الى الارحام و عسكر يخرجون من الارحام الى الدنيا و عسكر يرتحلون من الدنيا الى الآخرة . عارف رومى در دفتر اول مثنوى در بيان آن گويد : كل يوم هو فى شان را بخوان * مر او را بىكار و بىفعلى مدان كمترين كارش بهر روز آن بود * كو سه لشكر را روانه مىكند لشكرى ز اصلاب سوى امهات * بهر آن تا در رحم رويد نبات لشكرى ز ارحام سوى خاكدان * تا ز نر و ماده پر گردد جهان لشكرى از خاكدان سوى اجل * تا ببيند هر كسى حسن عمل