حسن حسن زاده آملى

237

ده رساله فارسى (فارسى)

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم الحمد للّه رب العالمين اين كرّاسه رساله‌اى وجيز و عزيز ، متفرد به تحقيقى انيق و دقيق در بيان روايات كر است . نخست به عنوان مقدمه گوييم : تسطيح را در اصطلاح رياضى چند معنى است ، يكى اين‌كه تسطيح عبارت است از ضرب عددى در عددى . و يا ضرب خطّى در خطّى كه محيط به سطحىاند كه آن سطح متوازى الاضلاع قائم الزوايا باشد ، و هر يك از عدد و خط را ضلع مىنامند ، پس اگر سطح متوازى الاضلاع قائم الزوايا همه اضلاع آن مساوى باشند مسطّح آن را كه حاصل ضرب مذكور است مربّع گويند اعنى مسطّح اعم از مربع است . بلكه مسطّح را نوعا در حاصل ضرب دو عدد يا دو مقدار مختلف با يكديگر اطلاق مىكنند ، چنان كه مربع را در حاصل ضرب عددى يا مقدارى در خودش . مثلا عدد بيست مسطّح چهار در پنج است ، و بيست و پنج مربع پنج در پنج . چنان‌كه هرگاه مطلوب مساحت جسم باشد و اضلاع طول و عرض و عمق آن مساوى باشند مكعب گويند و گرنه مجسم . خواجه طوسى در صدر مقاله هفتم تحرير اصول اقليدس در تعريف عدد مضروب و مربع و مكعب و مجسم گويد :