و از امام ثامن الحجج عليه السّلام است كه : قد علم أولوالالباب أن ما هنالك لا يعلم الا بما هيهنا . براى تقريب به مقصود به صورت تنظير گوييم : هر يك از جنت و نار را در همه عوالم از حضرت علميه تا عالم شهادت مطلقه مظاهر است . و هر يك از مظاهر ، مظهر اسمى از اسماء اللّه است . و نيز هر يك از اين مظاهر را در هر عالمى صورى و لوازمى است كه لايق به همان عالم مىباشند . اسماى حق سبحانه جمالى و جلالىاند ، جنت مظهر جمالى و نار مظهر جلالى است . و همچنين قبر را در اين نشأه افراد متشابه است ، و در آن نشأه قبرى روضة من رياض الجنة است و قبرى حفرة من حفر النار كه وزان قبر در اين نشأه و آن نشأه وزان انسان در نشأتين است ، يعنى چنان كه انسان در اين نشأه نوع و در تحت او افراد متشابه و متماثل‌اند و در آن نشأه جنس است و در تحت او انواع كه اشخاص به حسب علوم و افعال و ملكاتشان به صور مختلفه‌اند ، قبرهاى اين نشأه نيز افراد متشابه‌اند ، اما قبرهاى آخرت قبرى روضه‌اى از رياض جنت و قبرى حفره‌اى از حفره‌هاى نار است پس قبرها خود انسانهايند . اين دو مطلب را به عنوان مثال ذكر كرده‌ايم كه يك شىء را عوالم و مظاهر و مراتب بسيار است و در هر موطن حكمى خاص دارد ، و در عين حال از غيب تا عين ، وحدت هويت او محفوظ است . بر همين منوال زمان را نيز در بعض عوالمش حيات و شعور است وَ إِنَّ الدَّارَ الْآخِرَةَ لَهِيَ الْحَيَوانُ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ « 1 » . در نيل به مراتب ليلة القدر در اين حديث شريف و مانند آن كه در جوامع روائى مروى است تدبر بسزا شود ، در كافى به اسنادش از زرارة روايت كرده است كه :

--> ( 1 ) . عنكبوت / 65 .