فصل دوم در قلم و لوح و كتاب ، فضا و قدر ، آسمان و زمين ، طبقات ملائكه اين فصل از قلم و لوح و كتاب و قضا و قدر و آسمان و زمين و ملائكه در آسمان و ملائكه در زمين يعنى طبقات و مراتب ملائكه و در انزال و تنزيل قرآن است ، پس مىگوييم : ملائكه موجودات امرى الوجودند كه مجرد از علائق ماده و منزه از اوصاف جسم و جسمانيات‌اند و لذا آنها را مفارقات گويند يعنى مفارق از احياز و اوضاع و جهات و ابعاد و ازمنه و اوقات و حدود و امتداداتند كه اين همه اوصاف جسم و جسمانياتند و ماده و ماديات بدانها وابسته‌اند . قلم و لوح نيز دو ملك روحانىاند پس لوح و قلم از موجودات عالم امرند مرتبه‌اى از آن‌كه حائز امر واحد حق و حكم كلى است قلم است كه قضا از آنجا منبعث مىگردد ، و مرتبه‌اى ديگر كه پس از رتبه قلم است و قضا در آنجا تفصيل مىيابد قدر است كه از آن تعبير به تقدير مىكنند . همچنانكه لوح و قلم آلت جمادى نيستند معنى كتاب و كتابت نيز نقش حروف و بر صفحه لوح سطحى چون كاغذ و چوب و امثال آنها نيست بلكه مراد آن تصوير حقائق وجوديه از ملك قلم به ملك لوح است . آنچه در سراى طبيعتند مطلقا از لفظ گرفته تا عين همگى اظلال و اصنام ماوراى طبيعتند بنابراين الفاظى كه در اين نشأه به كار مىبريم و از آنها معانى بخصوصى اراده مىكنيم ، معانى اين الفاظ نمودارى و سايه و نشانه‌اى از معانى حقيقى و اصلى