و چون عقل كلّ مخرج نفوس جزئيه از قوه به فعل اعنى از نقص بكمال است عقول و نفوس جزئيّه أشعّه وجود عقل كل‌ّاند . عقل كل بمنزلت أب ، و نفس كل بمنزلت أمّ براى موجودات عالم جسمانىاند كه آن قائم بر نفس و معطى است ، و اين پروراننده و مربّى است . به مثل عقل آسمان و نفس زمين است ، و بقول ملّاى رومى در مثنوى : آسمان مرد و زمين زن در خرد * هر چه آن انداخت اين مىپرورد پس زمين و چرخ را دان هوشمند * چون كه كار هوشمندان مىكنند از نظر ارباب عقول ، حضرت سيّد الأوصياء امام امير المؤمنين علي عالي أعلى عليه السّلام مظهر تامّ عقل كلّ است ، و جناب سيّده نساء العالمين عصمة اللّه الكبرى فاطمه بنت خاتم النبيّين مظهر اكمل نفس كلّ است ؛ در تقرير و تحرير اين نظر عرشى اثر عرشى ما به نام « فصّ حكمة عصمتيّة في كلمة فاطميّة » و شرح آن را در أهميّت بسزا است و مكرّر بطبع رسيده است . و منبعث بودن نفس از عقل مانند انبعاث صور در آينه ، تشبيهى لطيف است تشبيه سلسله طوليه بعرضيه و مجرّد بمادّى و معقول بمحسوس . جالب اين‌كه گفت نفس كلّ از عقل منبعث شده است مانند انبعاث صور در آينه كه از آن انبعاث به كلمه از ، و از اين انطباع به كلمه در تعبير كرده است ؛ و وجهش پوشيده نيست چه اين‌كه آنجا در طول هم‌اند و نفس مرتبه نازله همان جوهر عقل است ؛ و در حقيقت يك جوهر ممتدّ است كه به لحاظ ذاتش عقل ، و به لحاظ تعلق و تدبيرش بجهان خلق نفس است مثل روح انسانى كه يك حقيقت ذات شئون و أوصاف و اسماء است . و هيچ ذرّه‌اى از ذرّات عالم خلق نيست كه جداى از آن گوهر باشد و آن گوهر بر وى و در وى و با وى نبوده باشد چه اين‌كه صورت وحدت آنها است ، و حيات همه و مخرج همه از نقص بكمال است . و شايد وجه عمدهء تشبيه به انبعاث صور در آينه از اين جهت باشد كه همان‌گونه