درس 72 : دائر و ساعات مستوى و معوج دائر چيست ؟ قوسى از مدار مركز كوكب كه ميان مركز كوكب و ميان دائره افق واقع شود آن را دائر گويند ، و قوس دائر ، و ما دار من الفلك نيز خوانند ، و لكن شهرت با اول است . و بدين سبب دائر گويند كه كوكب در آن مدار بدان مقدار دور نموده است . پ‌وشيده نيست كه اين تعريف شامل همه آفاق نيست ، زيرا در آفاقى كه كوكب ابدى الظهور بود مدار آن بتمامه فوق افق مى باشد ، و تعريف دائر بر وجه مذكور صورت نمى گيرد . لذا بعضى در تعريف دائر گفته است : دائر آنمقدار است كه معدل قطع كرده از مدت طلوع كوكب مساوى آنچه كوكب از حين طلوع قطع كرده باشد . در ضابطه درس 64 دانسته ايم كه هرگاه تعديل النهار جزوى را كه به جهت قطب ظاهر است بر ربع دور افزايند ، يا تعديل النهار جزوى را كه به جهت قطب خفى است از ربع دور بكاهند بهر دو صورت نصف قوس النهار همان جزو بهم رسد ، و چون نصف قوس النهار بدست آمد تمام آن تا نصف دور نصف قوس الليل خواهد بود ، چنان كه تمام قوس النهار تا دور قوس الليل بود چه مدار هر جزو بافق به دو قسم مىشود يك ى قوس النهار و ديگرى قوس الليل . ساعات مستوى و ساعات معوج كدام اند ؟ مقدار يكدوره حركت اولى يعنى يكدوره معدل النهار كه مجموع قوس النهار و