حسن حسن زاده آملى
510
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)
تنبيه : پوشيده نيست كه در جدول ضرب مذكور بسيارى از ارقام مضروب و مضروب فيه و حاصل ضرب آنها مكرر شده است شبيه جدول ضرب معروف فيثاغورس براى ارقام يك تا ده كه آن را به صورت ديگر وضع توان كرد تا تكرارى پيش نيايد ، بدين نحو كه مى نگاريم . اين جدول كه به همين شيوه بدان آشنائيم و بجدول ضرب فيثاغورس شهرت دارد بسيارى از ارقام حاصل ضرب مضروب در مضروب فيه كه قريب به نصف ارقام جدول است مكرر است كه البته براى مبتدى مفيد است تا بداند كه هر يك از مضروب و مضروب فيه اگر عكس بشوند در حاصل ضرب تفاوتى پيش نمى آيد ، هرچند اصطلاح بر اين است كه عدد بزرگ مضروب و عدد كوچك مضروب فيه بوده باشد ، و بعبارت بطرس بستانى در « كشف الحجاب فى علم الحساب » و لك أن تجعل أيا شئت من العددين مضروبا و الآخر مضروبا فيه ، و لكنهم اصطلحوا على جعل العدد الاكبر مضروبا و العدد الاصغر مضروبا فيه . ( ص 28 ط بيروت ) و چون مكررهاى جدول فوق چنان كه نموده ايم حذف گردد باقى بدين صورت جدول دوم بدون تكرار ارقام در آيد ، و آن را جدول منبرى گويند چنان كه در