حسن حسن زاده آملى
505
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)
خويش را بر نصرت دين اسلام و مراعات مصالح خلق وقف كرد ، و از در كابل تا كناره قنوج ، و حدود كالنجر و بانوسى . . . و اطراف كرمان و سواحل درياى تيز و مكران در تكسير دو هزار فرسنگ در خطه اسلام افزود ، و آفتاب ملت احمدى بر آن ديار از عكس ماه رايت محمودى بتافت » . . . . ( ص 21 و 22 كليله و دمنه بتصحيح و تعليقه راقم ) مساحت را در علم اوفاق معنى ديگر است ، و تكسير دائره كه عبارت از دانستن نسبت عددى قطر دائره به محيط آنست مطلبى ديگر است . و تكسير در رشته هاى ارثماطيقى بوجوه گوناگون است بلكه تكسير خود علمى جداگانه و فنى مستقل است . مرجو از عنايت حق تعالى شانه اين كه نوبت درس و بحث اين فنون نيز در اين حلقه روحانى و انجمن نورانى فرا رسد ، بار خدايا اينچنين بادا . اما جدول ضرب ارقام ستينى و ترسيم جدول و تنميق ارقام آن بدين گونه است كه از يك تا شصت را در يك تا شصت ضرب بايد كرد ، و هرگاه حاصل ضرب از شصت فزونتر شده است هر شصت را يك عدد محسوب بايد داشت و آن را مرفوع بايد خواند مثلال را در ب ضرب كرديم ( س / ب ئل ) حاصل مىشود يك مرفوع و بدين نحو مى نويسيم ا ها و چون آن را درح ضرب كنيم و ( ص / ح ئ ل ) يك مرفوع و سى مىشود و بدين صورت مى نگاريم ال . و چون م را در با ضرب كنيم هفت مرفوع و بيست مىشود بدين صورت ( 11 / 440 607 ئ 40 ) ر ك و على هذا القياس . و براى تسهيل در محاسبه بهتر آنست كه جدول ستينى حساب شده و نگاشته در نزد حاسب حاضر باشد بدين صورت كه ملاحظه مى فرماييد :