حسن حسن زاده آملى
71
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)
آن كه فرمود « : و الكواكب فى مواضع شرفها » : شرف كوكب در مقابل هبوط آنست . و شرف و هبوط كواكب را در احكام نجوم دخلى بسزا است . شرف شمس در نوزدهم درجه حمل است . شرف قمر درجه سوم ثور است . شرف زحل درجه بيست و يكم از برج ميزانست . شرف مشترى در پانزده درجه سرطانست . شرف مريخ درجه بيست و هشتم جدى . شرف زهره درجه بيست و هفتم حوت . شرف عطارد درجه پانزدهم سنبله . هبوط هر كوكب مقابل شرف او بود به همان درجه . و مراد از مقابل ، نظير آن برج و درجه است يعنى برج ششم بعد از برج شرف ، برج هبوط آن كوكب بود ، و 180 درجه بعد از درجه شرف ، درجه هبوط آن كوكب بود . مثلا برج ميزان برج هبوط شمس بود ، و درجه نوزدهم ميزان درجه هبوط آن . و برج عقرب برج هبوط قمر بود ، و درجه سوم عقرب درجه هبوط آن ، و على هذا القياس . هر كوكبى را در برجى و درجه اى نوعى قوتى يافته اند آن را شرف آنكوكب ناميده اند ، و يا ضعف و آن را هبوط گفته اند . برج شرف همه آن شرف باشد مگر آنكه در آن درجه قوى بود . چون كوكب به برج شرف تحويل كرد ابتداء قوه بود و روز بروز متزايد باشد تا آندرجه معين و در آنجا كمال قوه بود ، و چون از آن درجه گذشت شروع در تناقص كند تا به حلول او به برج ديگر . و حال هبوط همچون حال شرف است يعنى چون كوكب به برج هبوط تحويل نمايد ، ضعيف مىشود ، و روز بروز ضعف او بيفزايد تا بدرجه هبوط و در آنجا در كمال ضعف باشد و چون از آندرجه گذشت شروع كند در تناقص ضعف تا اينكه تحويل نمايد به برج ديگر . فائدة : چون شمس در هر دوره به حركت خاصه خود به نوزدهم حمل رسد ، و آن در هر سال شمسى مطابق نوزدهم فروردين ماه شمسى خواهد بود ، در آن يك شبانه روز ، حروف عاليات شرف شمس را كه هفت و سيزده اند ، بر نگين