مطلب ديگر در عبارت خواجه اين كه فرمود : هر نقطه كه بر روى زمين فرض كنند . . . الخ عبارت فوق ، تعريف افق حقيقى است زيرا كه شخص را در مركز زمين قائم فرض كرده است و نقطه مفروض بر سطح كره ارض را سمت راس وى ، و آن نقطه ايست كه به سطح اعلاى فلك بروج نزديكتر از نقطه سمت القدم است . نتيجه اين كه در اين تعريف ، دائره افق عظيمه اى بود كه مركز زمين كه مركز عالم است در سطح وى و مركز وى خواهد بود و عالم جسمانى بدان به دو نيمه برابر قسمت شود . حال بدان كه در مسائل رياضى ، چون قوسى از دائره افق ضلع مثلثى قرار گيرد ، آن قوس بايد از دائره افق حقيقى بوده باشد كه از دوائر عظام است چنان كه در آغاز درس نهم بدان اشارتى شده است . چنان كه در آخر درس شانزدهم گفته آمد ، دائره افق به حقيقى و حسى و ترسى قسمت مىشود ، دائره افق حقيقى را كه اصل است و ملاك در مسائل رياضى است دانسته ايم ، حالا سزاوار است كه به هر يك از افق حسى و ترسى آگاهى يابيم .