حسن حسن زاده آملى

49

دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)

كوكب ، و ميان نقطه مغرب از جانب اقرب افتد آن را سعه مغرب گويند ، و وجه آن بقياس با سعه مشرق معلوم گردد . دوائر صغارى كه موازى عظيمه افق به نقطه هاى فوق الارض و تحت الارض بگذرد آنها را مقنطرات ، و مقنطرات ارتفاع و انحطاط خوانند . آنچه از اين مقنطرات فوق الافق باشند آنها را مقنطرات ارتفاع گويند ، و آنچه تحت الافق آنها را مقنطرات انحطاط گويند . مقنطره عبارت از جسر و بناى مرتفع است كه كواكب بر آن دوائر يكى بر فوق ديگرى ارتفاع مى يابد و مقابل آن انحطاط است ، و در بحث دائره ارتفاع مبين مى گردد . و در درجه تسميه مقنطرات سخنى ديگر در درس 22 دروس معرفت وقت و قبله گفته آمد ( ص 143 ط 1 ) . از مقنطرات يك مقنطره كه مماس سطح ارض باشد آن را افق حسى گويند ، و افق مذكور را افق حقيقى . و دائره افق به حقيقى و حسى و ترسى قسمت مىشود كه ترسى نيز در حقيقت ، يك قسم افق حسى است كه عن قريب در دروس آينده بيان مىشود .