حسن حسن زاده آملى
32
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)
همه بر توالى است كه حركت از مغرب بمشرق است . و اسامى بروج به ترتيب اين است : حمل و ثور و جواز و سرطان و اسد و سنبله و ميزان و عقرب و قوس و جدى و دلو و حوت . و اين اسامى در آغاز از صور متوهم از اجتماع و هيات كواكب در هر قسم به صورتى خاص اخذ شده است و عظيمه منطقة البروج بر آن صور مى گذرد . حمل و ثور و جوزا بروج ربيع اند زيرا كه مدت بودن آفتاب در اين سه برج در معظم معموره فصل بهار است . سرطان و اسد و سنبله بر جهان صيفى اند زيرا كه مدت بودن آفتاب در اين سه برج در معظم معموره فصل تابستانست . ميزان و عقرب و قوس بروج خريفى اند زيرا كه مدت بودن آفتاب در اين سه برج در معظم معموره فصل پائيزه است . جدى و دلو و حوت برجهاى شتوى اند زيرا كه مدت بودن آفتاب در اين سه برج در معظم معموره فصل زمستانست . برجهاى اوائل را از اين چهار فصل كه عبارت اند از حمل و سرطان و ميزان و جدى ، منقلب خوانند . بدين سبب كه چون آفتاب بدين بروج تحويل كند يك كيفيت از طبيعت هواى فصل سابق ، به كيفيت ديگر از طبيعت فصل لاحق قلب شود . و برجهاى اواسط فصول را كه عبارتند از ثور و اسد و عقرب و دلو ، بروج ثابته خوانند . بدين جهت كه مدت بودن آفتاب در اين چهار برج هواى هر فصل بر طبيعت خود ثابت بود . و بروج آخر فصلها را كه عبارتند از جوزا و سنبله و قوس و حوت ، ذوجسدين گويند . زيرا مادام كه آفتاب در نصف اول اين بروج باشد هوا بر طبيعت همان فصل گذرد ، و چون به نصف آخر انتقال نمايد هواى فصل لاحق به هواى آن فصل مخلوط گردد ، و لهذا آن اوقات را امتزاج فصلين گويند .