درس 4 : دائره معدل النهار منطقه حركت اولى را كه از دوائر عظام است ، دائره معدل النهار گويند . و به اطلاق معدل النهار و به تخفيف معدل نامند و از آن تعبير به منطقه فلك اعلى و اعظم ، و منطقه فلك نهم نيز كنند . چنان كه آن را دائره استواى سماوى ، و دائره اعتدال هم خوانند . و فلك نهم را در طبيعيات فلسفه ، محدد الجهات دانند . و اشهر جهت بنات النعش صغرى نزديك كوكب جدى است لذا اين كوكب را كوكب قطبى گويند ، و ديگرى را قطب جنوبى كه مقابل و مقاطر او در زير زمين است . و خط مستقيمى كه در ميان آن دو قطب رسم شود كه بمركز عالم كه مركز زمين است بگذرد ، آن را خط محور عالم خوانند . م‌عدل النهار همه عالم را به دو نيمه كند : يك نيمه در جانب شمال ، و يك نيمه در جانب جنوب ، و مركز او مركز عالم باشد . هر نقطه اى كه در شمال و جنوب معدل فرض كنند آن را در يك شبانه روز به حركت اولى مدارى حادث شود . اين مدارات را مدارات يومى گويند . و مدارات ميول نيز نامند . اين مدارات دوائر صغارند چنان كه در درس اول گفته آمد . پس همه موازى معدل النهاراند ، و دو قطب همه همان قطبين معدل است . و مركز همه بر محور باشد . و هر گاه نقطه مفروضه را كوكبى فرض كنند ، از مدارات مركز كوكب آنچه