حسن حسن زاده آملى
16
دروس هيئت و ديگر رشته هاى رياضى (فارسى)
درس 2 : تقسيم دائره محيط دائره را خواه عظيمه و خواه صغيره به 360 قسم متساوى قسمت كنند ، و هر قسم را جزء و درجه خوانند ، و نيز هر درجه را به 60 قسم متساوى قسمت كنند و هر قسم را دقيقه گويند . و هر دقيقه را به 60 قسم متساوى و هر قسم را ثانيه گويند . و هكذا هر ثانيه را به 60 ثالثه ، و ثالثه را به 60 رابعه ، و رابعه را به 60 خامسه تا بدان قدر كه حاجت افتد . هر خط مستقيم كه دائره را به دو پاره كند ، آن را وتر گويند . و هر پاره دائره را قوس گويند . و هر گاه وتر به مركز دائره بگذرد ، قطرى از اقطار دائره بود . مقدار درجات و دقائق و ديگر اقسام ياد شده هر قوس ، مقدر زواياى مركزى دائره است . مثلا زاويه اى كه 15 درجه است معنى آن اين است كه قوس آن 15 درجه است . به اين بيان راس زاويه را كه نقطه تقاطع دو خط است مركز قرار دهيم و دائره اى بر آن رسم كنيم ، قوسى از اين دائره كه در برابر زاويه است مقدار ( شكل شماره 1 )