سخن در جبر و تفويض در اين جا مناسب است كه سخن در جبر و تفويض به ميان آوريم ، و در سبب پيدايش اين دو قول ، و ادلّهء طرفين بحث كنيم تا ببينيم كه : « آيا قائلان به جبر و تفويض به حقند يا به باطل ؟ و اگر برهان ، اين هر دو مذهب را باطل دانست و حكم به فساد آنها كرد و دليلشان را عليل دانست ، قول حق و مذهب صحيح چه خواهد بود ، و دليل بر حقانيّت آن چيست ؟ » . در كتب ملل و نحل آوردند اوّل كسى كه مذهب جبر آورد ، جهم بن صفوان بوده . ابن حزم اندلسى در فصل گويد : الكلام في القدرة . اختلف الناس في هذا الباب فذهبت طائفة إلى أنّ الإنسان مجبر على أفعاله و أنّه لا استطاعة له أصلا و هو قول جهم بن صفوان و طائفة من الأزارقة . « 1 »

--> ( 1 ) . ج 2 ، ص 14 .