حسن حسن زاده آملى

27

خير الاثر در رد جبر و قدر (ودو رساله در كسب واقسام فاعل) (فارسى)

مراد شيخ از آن كه گفت : « اثبتوا أولا » ، اوّل تعالى است چه مشاء از مبدأ عالم ، تعبير به « اوّل » مىكنند ، چنان كه در آخر گفت : « لأنّهم لم يعرفوا العقليات و ذات الأوّل » الخ . عجب اين كه آراى سطحى معتزله و ديگر متكلّمان دور از مشكات ولايت و مصباح حقيقت در بسيارى از متكلّمان اماميّه نيز اثر گذاشته است و به نثر و نظم گفته‌اند : نه مركب بود و جسم نه مرئى نه محل * بىشريك است و معانى تو غنى دان خالق قادر و عالم و حىّ است و مريد و مدرك * هم قديم و ازلىّ و متكلم صادق ولى تا از توحيد و صفات بارى سخن به ميان مىآورند ، برهان قاطع و عقل ناصع حكم مىكنند كه قادرشان ، عاجز ، و غنى ، فقير ، و بىشريك را شركاى بسيار ، و مريد ، بىاراده ، و غير مركب ، محدود و مركب و بىمعانى ، محلّ عروض و طروّ احوال وارده است ! با اين كه ائمهء اماميه كه عيب وحى الهى و خزائن علوم غيبى و وسائط فيض بارى هستند ، چنان در ذات و صفات و افعال حق سبحانه ، به حق سخن فرموده‌اند كه بهترين حجّت بر حجت بودن آنان ، و دليل برحقانيّت مقام امامت و منصب الهى آن بزرگان اهل عصمت است . در اين مقام و در اين موضوع به نقل چند جمله از كلمات كامل آن ناطقان بحقّ محض و صدق صرف تبرّك مىجوييم : امام هفتم عليه السّلام فرمود : إنّما تكوّن الأشياء بإرادته و مشيّته من غير كلام و لا تردّد في نفس و لا نطق بلسان . « 1 »

--> ( 1 ) . اصول كافى ، ج 1 ( معرب ) ، ص 82 ، ح 7 ، باب النهي عن الجسم و الصورة .