[ سر آغاز ] كتاب نصاب الصبيان كه از زمان تأليف آن تا كنون بيش از هفتصد سال گذشته و هنوز رونق اوليه را از دست نداده است پيوسته در مكاتب و مدارس از كتب درسى و تعليمى بوده است و بسبب كثرت تداول تصرف ناسخان بسيار دران راه يافته و زياده و نقصان در آن بسيار كرده اند چنان كه هيچيك از نسخ مطبوعه از تحريفات خالى نيست لذا جناب اديب فاضل آقاى حسن زاده آملى كه در بسيارى از علوم زحمت كشيده و مدتها نزد اين بنده ناچيز به تحصيل پرداخته باصرار و ترغيب حقير در نسخ آن تجديد نظر كامل نمود و همه لغات فارسى و عربى آن را از مدارك معتبره آن مانند قاموس و منتهى الارب و كنزاللغة وسامى و صحاح و برهان قاطع و جامع و غير آنها تصحيح و معرب ساخت چنان كه هيچ كلمه بدون اطمينان به صحت آن ضبط نگرديد و نيز آنچه از اشعار مرتبط با علم نجوم و قرائت و سيره نبويه بود از كتب معتبره فن مانند زيج بهادر خانى و اتقان و مجمع البيان و غير آن تصحيح كرد و هر يك را كه احتياج بتوضيح داشت در ذيل صفحات توضيح داد و چون ملاحظه شد كه در نسخ مطبوعه بسيارى از اشعار اصلى كتاب را عمدا يا سهوا حذف كرده اند سعى شد تا همه اشعار اصلى ثبت افتد و از اشعار الحاقى كه متعلمانرا مفيد بود نيز با علامت مشخصه ( م ) نوشته گرديد تا از همه جهت اين نسخه سودمند باشد و جناب آقاى حاج سيد احمد كتابچى مدير كتابفروشى اسلاميه كه مراقبند هميشه كتب را مصحح بطبع رسانند حاضر بطبع اين نسخه شده اميد است از همه جهت مطبوع خاطر خوانندگان محترم گردد الحاج ميرزا ابوالحسن شعرانى [ مقدمه ] بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ [ در مورد كتاب حاضر ] كتاب شريف نصاب الصبيان تأليف ابونصر فراهى سجستانى كه در آن لغات عربى را به فارسى چون شير و شكر بهم آميخته و براى آموزش نوآموزان بهترين نيرنگ « 1 » را ريخته است . روش دلپذيرش مورد پسند خورد و كلان و سرمشق عده زيادى از نصاب گويان شد بهر زبانى بتقليد او نصاب گفته اند ولى پيش از صاحبانش در بستر خاموشى خفته اما نصاب سالخورده اش هفتصد و اندى سال تا امروز جهان بسر برده هنوز جوان و هر روز با نشاط تر است آرى از مقلد تا محقق فرقها است كاين چو داود است و آن ديگر صدا است . نصاب شيخ از تعريف بى نياز است ( به آب و رنگ و خال و خط * چه حاجت روى زيبا را ) [ نام و نسب مؤلف ] نام و نسب مؤلف بعضى او را محمد بن بكرالدين ابو نصر فراهى « 2 » سجستانى « 3 » و برخى ابونصر مسعود بن ابى بكر حسين بن جعفر فراهى سجستانى نوشته اند . در چه عصر بوده ؟ در تاريخ سيستان نوشته كه روز سوم رجب سال ششصد و ده ( 610 ) تمام ى ملك سيستان بر خداوند يمين الدين بهرامشاه بن حرب قرار گرفته و ابو نصر فراهى صاحب نصاب چند بيت در مدح وى گفته و اين چار بيت از آن ابيات بر سبيل تبرك ثبت افتاد .

--> ( 1 ) نقشه ( 2 ) فراه ولايتى است از خراس‌ان بين هرات و سيستان و فراهى منسوب به آنست . ( 3 ) معرب سيستانست