از انخساف قمر طول بلاد را تحصيل مى كردند و از اين روى اشتباه كلى در عمل روى مى آورد لذا در طول بسيارى از بلاد اختلاف فاحش دارند چنان كه ميان آنان و دانشمندان هيوى و جغرافيادانان جديد ، در طول بسيارى از بلاد نيز خلاف است . امروز تعيين طول بلاد بوسيله تلگراف آسان است و در زمان قديم كه تلگراف نبود ، در زحمت بودند . رياضى دان رصدى بزرگ ، مرحوم غلامحسين شيرازى جونفورى كه از مفاخر عالم اسلام و از اعاظم علماى اماميه است ، در باب پانزدهم مقاله سوم زيج جامع بهادرى سه طريق در تحصيل طول بلد ذكر كرده است . طريق نخستين آن از خسوف قمر است و در بيان آن فرمود ] « 1 » ] : راصدى در موضعى باشد كه آن را مبدأ طول گردانيده باشند ، و راصد ديگر در موضع مطلوب الطول باشد ، و در شبى كه خسوف قمر واقع شود هر دو راصد را بايد كه رصد زمانه هر يك از به دو خسوف و به دو مكث و به دو انجلاء و تمام انجلا بالات صحيحه بكنند . اگر ساعات متناظرين هر دو راصد ، متساوى باشند در اين صورت ، هر

--> ( 1 ) ص 79 ط 1 .