نيز مظاهر گوناگون است . و دانستى كه رزق جان علم و عمل است ، مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجاً * وَ يَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لا يَحْتَسِبُ « 1 » . همچنانكه اسم رازق را در هر عالم مظاهرى گوناگون و لوازمى خاص است . جنّت و نار را نيز كه از مظاهر اسماء جمالى و جلالىاند مظاهر گوناگون در عوالم است و در هر عالم لوازمى لايق به آن عالم دارند . تمثيلا و تنظيرا توضيح مىدهيم كه : غضب را در انسان مغضب نمودارهاى گوناگون است ، آن را در چهره بلكه در تمام اندام وى نمودى است . ابرو درهم مىكشد ، يا لب مىگزد ، يا چشم را چپ مىگيرد ، يا انگشت بر لب مىنهد ، يا رو برمىگرداند . هريك از اين امور نمودى و مظهرى از بروز و ظهور قهر و غضب است . و همچنين در بسيارى از اشاراتش و گفته‌هايش و عباراتش و و و غضب را مظهرىاند . در مقابل غضب ، حالت نشاط و سرور نيز در احوال و اقوال و اشارات و عبارات انسان ظهورهاى گوناگون دارد . مظاهر جنّت و نار را بر اين مثابت بدان . و نيز بدانكه حضرت علميّه حضرت اعيان ثابته است كه مظاهر اسماء و صفات‌اند ، لذا اعيان به منزلت ابدان اسماء و صفات‌اند ، و اسماء و صفات به منزلت ارواح آنها ، چنان كه اعيان خارجى به منزلت ابدان اعيان ثابته‌اند ، و اعيان ثابته به منزلت ارواح آنها . همه أسماء مظاهر ذات‌اند ، همه اشياء مظاهر اسماء . اعيان ثابته در لسان اهل نظر به ماهيّات تعبير مىشود كه صور كلّيّهء علميّهء اشياءاند ، و تقرر ماهيّات در وعاء علم است و عين عالم ، چه در نفس انسانى و چه در ذات بارى بدون اينكه تكثّرى به حسب وجود در وعاء علم حاصل گردد زيرا كه به حمد اللّه تعالى روشن شد كه قيام علم به عالم ، قيام حصولى و حلولى نيست بلكه قيام صدورى است كه قيام فعل به فاعل و قيام معلول به علّت است . و تفاوت ماهيّات كه صور كلّيّهء علميّه است در اين دو وعاء به قدر تفاوت خود وعائين است كه از ممكن است تا واجب ، فتبصّر . اين ماهيّات أعنى اعيان ثابته كه صور كلّيّهء أسمائيّهء متعيّنه در حضرت

--> ( 1 ) - سورهء طلاق 65 - آيهء 2 و 3 .