سلبية جعل لها أسماء وجودية و اضافات . سؤال : لك فصل مجهول ؟ جواب : اذا أدركت مفهوم أنا فما زاد عليه من المجهول فهو بالنسبة الّى هو ( فلا يكون داخلا فى مفهوم أنا ) فيكون خارجا عنّى . قيل لى : فاذا ينبغى أن يجب وجودك و ليس كذا . قلت : الوجود الواجبى هو الوجود المحض الّذى لا أتّم منه ، و وجودى ناقص ، و هو منه كالنور الشعاعى من النّور الشمسى و الاختلاف بالكمال و النقص لا يحتاج الى مميّز فصلّى ، و امكان هذه نقص وجودها و وجوبه كمال وجوده الّذى لا أكمل منه » . اين بود كلام آن جناب در اينكه نفس ناطقه نفس انيّت و وجود است ، عبارتش از اسفار نقل كرده‌ايم « 1 » اگرچه صدر المتألّهين عبارتش را براى غرضى ديگر نقل كرده است و ما براى غرضى كه داشتيم غرضش اينكه : كّل من عقل ذاته فلا بد أن يكون عقله لذاته عين ذاته و يكون دائما ما دامت ذاته . آنچه كه در بين الهلالين است به عنوان توضيح ذكر كرده‌ام . الحّق كه در اين چند سطر مطالبى مهّم آورده است . آنكه شيخ اشراق فرمود : « قلت : الوجود الواجبى هو الوجود المحض الّذى لا أتم منه و وجودى ناقص - الخ » صدر المتألّهين در توضيح آن بيانى شافى در آخر منهج ثانى مرحلهء اولى « اسفار » ج 1 ص 62 دارد رجوع شود . [ تغيير مذهب صدر المتألهين از اصالت ماهيت به اصالت وجود ] بزرگان اهل فن چون صدر الدين ابو حامد محّمد تركه ، و صائن الدين على ابن تركه در رسالهء « قواعد التوحيد » و شرح آن « تمهيد القواعد » و صدر المتألّهين در « اسفار » شبهه‌هاى قائلين به اصالت ماهيت را جواب داده‌اند . در اين موضوع در تعليقاتم بر مبحث وجود ذهنى اسفار بسطى بيشتر داده‌ام ،

--> ( 1 ) - « اسفار » ج 1 ، ص 314 ، فصل 4 ، طرف 2 ، مرحله 10 .