فص 6 [ در اين كه فصل مقوم ماهيت جنس نيست بلكه محصل آن در خارج است ] الفصل لامدخل له فى ماه‌ية الجنس ، فان دخل ففى انيته أعنى أن طبيعة الجنس يتقوم بالفعل بذلك الفصل ، كالحيوان مطلقا انما يصير موجودا بأن يكون ناطقا أوأعجم ولكنه لايصير له ماهية الحيوان بأنه ناطق . ترجمه : فصل را دخلى در ماهيت جنس نيست پس اگر دخلى باشد در انيت جنس است به اين معنى كه طبيعت جنس چون بخواهد در خارج فعليت يابد بفصلى متقوم است . مثلا ماهيت حيوان مطلق يعنى مبهم آنگاه در خارج موجود مى گردد كه ناطق يا اعجم باشد و لكن به فصل ماهيت حيوان جنسى ناطق نميگردد . بيان : اين فص مقدمه فص بعد است ، و غرض اين فص اينكه كه فصل مقوم ماهيت جنس نيست بلكه محصل آن در خارج است ، بيانش به اقتضاى بحث مقام اين كه : فصل علت قوام ماهيت جنسى يعنى جزء مقوم آن نيست بلكه مقسم و محصل آن در خارج است يعنى علت حصول و تحقق آن در اعيان است كه تا فصول بماهيت جنسى ضميمه نشود ماهيت جنسى متحصل در خارج تحقق نمييابد و به همان اطلاق و ابهامش باقى است و بانضمام فصول بدان انواع متكثره پيدا مىشود كه جنس و فصل هر دو اجزاء قوامى نوعند نه اينكه فصل جزء مقوم ماهيت جنسى موجود در خارج شود .