حسن حسن زاده آملى
369
نصوص الحكم بر فصوص الحكم (فارسى)
مىشود و ظهور دارند كه ملائكه موجوداتى منزه از علائق ماده و مجرد از صفات جسم و جسمانياتند و همچنين از رواياتى كه در جوامع فريقين آمده است . قال اميرالمؤمنين عليه السلام فى خلقة الملائكة : و ملائكة خلقتهم و اسكنتهم سماواتك فليس فيهم فترة ، و لاعندهم غفلة ، و لافيهم معصية ، هم اعلم خلقك بك ، و اخوف خلقك منك ، و اقرب خلقك منك ، و اعملهم بطاعتك ، لايغاشهم نوم العيون ولاسهو العقول ، ولافترة الابدان ، لم يسكنوا الاصلاب ، و لم تضمهم الارحام ، و لم تخلقهم من ماء مهين أنشأتهم انشاء فأسكنتهم سماواتك و اكرمتهم بجوارك ، و ائتمنتهم على وحيك ، و جنبتهم الافات و وقيتهم البليات . و طهرتهم من الذنوب ، الخ . چنان كه گفتيم اين آيات و روايات دلالت دارند كه ملائكه موجودات وراى طبيعتند و از ماده جسمانيه منزهند از اينكه فرمود آنها صمداند استفاده مىشود كه استعداد مادى ندارند چه ماديات را استعداد است كه تدريجا بكمال ميرسند و بالفعل واجد همه كمالات خود نيستند پس شى مادى صمد نيست و آنكه صمد است مادى نيست زيرا وجود او پر است و حالت منتظره ندارد و كلام امير عليه السلام كه در پيش از غرر آمدى نقل شد نص در اين معنى است ( فص سى و چهارم : سئل عليه السلام عن العالم العلوى فقال : صور عارية عن المواد عالية ( خالية خ ل ) عن القوة والاستعداد الخ ) . و آنكه قرآن كريم فرمود رسلى كه بابراهيم فرستاديم دست آنها بگوساله بريان شده نرسيد ، و رسول الله در جواب عبدالله بن سلام فرمود طعامشان تسبيح و شرابشان تهليل است ، و آنكه قرآن كريم فرمود : شب و روز تسبيح ميكنند سست نميشوند و ديگر آيات و روايات هم دالند بر مجرد بودن ملائكه از ماده و صفات ماده . و گفتار رسول الله در جواب ابن سلام كه ملائكه بطور و عرض و صف نميشوند زيرا كه ايشان ارواح نورانى اند نه اجسام جثمانى نص در اين معنى است . و نيز در اينكه انسان را معقباتى است از پيش روى او و از پس