حسن حسن زاده آملى
196
نصوص الحكم بر فصوص الحكم (فارسى)
القاآت شياطين را بر نفوس ايشان راه نيست . و شيخ رئيس ابوعلى سينا در نمط عاشر از اشارات گويد عبارتى كه ترجمه اش اين است : اگر ترا خبر رسد كه عارفى از غيب خبر داد و درست آمد چه مژده بنيكى دهد يا تخويف كند تصديق كن و باور كردن آن ترا دشوار نباشد كه آن را در روش طبيعت اسبابى است معلوم . تجربه و دليل عقلى هر دو با هم متفقند كه نفس انسانرا ممكن است از غيب فى الجمله خبر يابد در حال خواب پس مانعى از آن در بيدارى نيست و اگر مانعى باشد زائل شدنى است و دفع كردنى و اما تجربه همه كس بدان گواهى ميدهد و هيچ فردى از افراد مردم نيست مگر آنكه چند بار در خود بتجربه يافته است و البته اين تجربه ها او را بتصديق وادار كرده مگر كسى كه فاسد المزاج باشد و قوه متخيل و حافظه او خفته . آنگاه بدليل عقلى ثابت كرده است كه صورت هر چيز كه بايد موجود شود قبل از موجود شدن در مبادى عاليه منتقش بوده است و آن علتهاى غيبى كه ايجاد موجودات اين عالم بسبب آنها است پيش از خلقت آنها تصور اين موجودات را كرده اند و نفس انسانى بسبب ارتباط با آنها ممكن است بر بعض آن صور واقف گردد . و اين اخبار غيب دلالت مىكند بر وجود عالم مجرد كه حكما آن را عقول و به زبان اهل شرع ملائكه و فرشتگان گويند براى آنكه امور آينده كه بايد چند سال و ماه ديگر واقع شود فعلا موجود نيست مگر كسى كه آن را در ذهن تعقل كند و در افكار موجود باشد و ما ميدانيم كه بعقل خود راهى بادراك امور آينده نداريم پس عقلى فوق عقل ما بادراك آن نائل گرديده است و ما در خواب و غير آن از او اتخاذ مى كنيم پس در وجود عقول و ملائكه ترديد جائز نيست خواه بافلاك نه گانه قائل شويم يا به فضاى غير معلوم النهايه . و حكماى قديم مى گفتند خداوند ده عقل مجرد و مستقل از جسم