حسن حسن زاده آملى
165
نصوص الحكم بر فصوص الحكم (فارسى)
فص 30 [ در اطاعت و بندگى آسمان و زمين و آب و باران و انسان است ] صلت السماء بدورانها ، والارض برجحانها ، والماء بسيلانه ، و المطر بهطلانه ، و قد تصلى له ولاتشعر ، و لذكر الله اكبر . ترجمه : آسمان بگرديدنش نماز مىكند ، و زمين به سنگين بودنش ، و آب به روان بودنش ، و باران به فرو ريختنش ، و تو نيز مرا او را نماز مى گذارى و آگاه نيستى ، و هر آينه ياد خدا بزرگتر است . بيان : فص در اين است كه ممكنات اطاعت و بندگى واجب تعالى مى كنند . رجحان بر وزن سبحان مصدر رجح بتقديم جيم ابجد و بعد از آن حاء حطى بمعنى ثقل و غلبه است . در بعضى از تراجم رججان به دو جيم دانسته شده و به جنبش و حركت ترجمه شده است . و رج اگر چه به اين معنى آمده است چنان كه در واقعه قرآن كريم است اذا رجت الارض رجا ، ولى مصدر آن رججان در معاجم متعددى كه در دست داريم ديده نشده است . قسمتى از اين فص را مولى صدرا در مبحث غايت اسفار ( ج 1 ط 1 ص 180 ) ، و نيز در مبحث شرح هدايه ( ص 247 ط 1 ) نقل كرده است . در چند نسخه خطى اسفار كه در تصرف راقم است به اتفاق رجحان با جيم ابجد و حاء حطى است ، و بدون شك رججان با دو جيم مصحف است . و اين عبارت اسفار كه نقل مىشود خود مؤيد بلكه دليل