( 191 ) وَ اقْتُلُوهُمْ حَيْثُ ثَقِفْتُمُوهُمْ وَ أَخْرِجُوهُمْ مِنْ حَيْثُ أَخْرَجُوكُمْ وَ الْفِتْنَةُ أَشَدُّ مِنَ الْقَتْلِ وَ لا تُقاتِلُوهُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ حَتَّى يُقاتِلُوكُمْ فيهِ فَإِن‌ْقاتَلُوكُمْ فَاقْتُلُوهُمْ كَذلِكَ جَزاءُ الْكافِرينَ و در راه خدا ، با كسانى كه با شما مىجنگند ، نبرد كنيد ! و از حدّ تجاوز نكنيد ، كه خدا تعدّىكنندگان را دوست نمىدارد ! و آنها ( بت‌پرستانى كه از هيچ گونه جنايتى ابا ندارند ) را هر كجا يافتيد ، به قتل‌برسانيد ! و از آنجا كه شما را بيرون ساختند آنها را بيرون كنيد ! و فتنه از كشتار هم بدتر است ! و با آنها ، در نزد مسجد الحرام جنگ نكنيد ! مگر اين كه در آن جا با شمابجنگند . پس اگر ( در آن جا ) با شما پيكار كردند ، آنها را به قتل برسانيد ! چنين است جزاى كافران ! شأن نزول : جنگِ مجاز و ممنوع بعضى از مفسران ، دو شأن نزول براى نخستين آيه از اين آيات نقل كرده‌اند . نخست اين كه : اين آيه ، اولين آيه‌اى بود كه دربارهء جنگ با دشمنان اسلام نازل شد ، و پس از نزول اين آيه ، پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله با آنها كه از در پيكار در آمدند ، پيكار كرد و نسبت به آنان كه پيكار نداشتند ، خوددارى مىكرد ، و اين ادامه داشت تا دستور : أُقْتُلُوا الْمُشْرِكِيْنَ كه اجازهء پيكار با همهء مشركان را مىداد ، نازل گشت . « 1 » دوم شأن نزولى است به نقل از « ابن‌عباس » كه اين آيه ، در مورد صلح حديبيه نازل گرديد ، و جريان چنين است : رسول خدا صلى الله عليه و آله با 1400 نفر از ياران خود ، آمادهء عمره شدند ، چون به سرزمين حديبيه ( محلى است در نزديكى مكّه ) رسيدند ، مشركان از ورود آنها به « مكّه » و انجام مناسك عمره ، ممانعت كردند ، وپس‌ازگفتگوى زياد با پيامبر صلى الله عليه و آله مصالحه كردند ، كه سال بعد براى انجام عمره به « مكّه » بيايند و آنان « مكّه » را سه روز براى او و مسلمانان خالى نمايند تا طواف خانهء خدا كنند .

--> ( 1 ) « تفسير كبير فخر رازى » ، ج 5 ، ص 127 ؛ « بحار الانوار » ، ج 20 ، ص 320 ؛ « مجمع البيان » ، ذيل آيهء مورد بحث ؛ « تفسير ابن كثير » ، ج 1 ، ص 386 ، ذيل آيهء مورد بحث .