رسيده ؟ امام عليه السلام آرى ، از جدم امام صادق عليه السلام نقل شده كه فرمود : خداوند دو گونه علم دارد : علمى كه مخزون و پنهان است و جز ذات پاكش كسى از آن آگاهى ندارد و بداء از اين ناحيه حاصل مىشود ، و علمى كه به فرشتگان و پيامبرانش تعليم داده و علماى اهل بيت پيامبر ما نيز از آن آگاهى دارند . « 1 » سپس امام عليه السلام رو به سليمان كرد و فرمود : من فكر مى كنم تو در مورد انكار بداء از سخنان يهود الهام مى گيرى ! سليمان عرض كرد : به خدا پناه مى برم كه چنين باشد ! مگر يهود چه گفته اند ؟ امام عليه السلام فرمود : آنها مى گويند : « دست خدا بسته است » ! و مقصودشان اين است كه خدا كار خود تمام كرده و هيچ دگرگونى رخ نخواهد داد ، در حالى كه خداوند مى فرمايد : « غلت

--> ( 1 ) . علم نخست ، علمى است قطعى و مشروط به هيچ شرطى نيست و لذا دگرگونى در آن راه ندارد ، امّا دومى مشروط به شرايطى است كه اگر آن شرايط حاصل گردد ، معلوم تحقق مى يابد ، در غير اين صورت ، نه . مثلًا كسى به دليل انجام گناهى بناست مشمول عذاب الهى و نزول بلا گردد ، ولى بعداً توبه مىكند يا كار خيرى انجام مىدهد كه عمل سوء او را جبران مى نمايد . اين جاست كه براى كسانى كه از اين شرايط آگاه نبودند ، دگرگونى و بداء رخ مىدهد ( دقت كنيد ) . .