الشيخ المفيد ( مترجم : محلاتى )
مقدمهء مترجم 26
الإرشاد في معرفة حجج الله على العباد ( فارسى )
شيعه بودند سنيها نميتوانستند از اين تظاهرات شيعه جلوگيرى كنند و براى مبارزهء با آنان راه ديگرى را پيش گرفتند . ابن اثير در كامل در وقايع سال 389 مينويسد در اين سال در بغداد مردم محلهء « باب البصرة » ( دروازه بصره ) كه همه سنى بودند در برابر روز عيد غدير و روز عاشورا كه اهل محلهء كرخ جشن ميگرفتند و عزادارى ميكردند دو روز را براى جشن و عزادارى ميان خودشان انتخاب نمودند ، اين دو روز طورى تنظيم شده بود كه هر كدام 8 روز پس از غدير و عاشورا بود ، روز اول را كه روز 26 ذى حجة بود جشن گرفتند و گفتند : امروز روزى است كه پيغمبر صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم با ابا بكر وارد غار شدند و روز ديگر كه روز 8 محرم بود بعزادارى پرداخته گفتند : امروز روزى است كه مصعب بن زبير كشته شده « 1 » ، و بالاخره كار اين اختلاف به جائى كشيد كه در وقايع سال 393 مىنويسد : در اين سال كار نزاع ميان شيعه و سنى در بغداد بالا گرفت و بهاء الدولة براى آرام كردن اوضاع بغداد امير لشكر خود ابو على بن استاد هرمز را ببغداد فرستاد ، ابو على ببغداد آمده و براى امنيت شهر از جمله كارهائى كه انجام داد اين بود كه جلوى سنى و شيعه را از تظاهرات مذهبى گرفت و ابن المعلم ( شيخ مفيد ) فقيه ( و پيشواى روحانى و دينى ) شيعه را از بغداد تبعيد كرد و بدين وسيله آرامشى در شهر بغداد پيدا شد « 2 » . و نيز در وقايع سال 398 مىنويسد : در ماه رجب اين سال در شهر بغداد فتنهء واقع شد و سببش اين بود كه شخصى از هاشميين از محلهء « باب البصرة » ( دروازه بصره ) بمحله كرخ آمده و بنزد ابن المعلم ( شيخ مفيد ) در مسجدش كه در اين محل بود رفته و او را آزرده و زبان بدشنام شيخ باز كرد ، همراهان شيخ به او حملهور شده او را از مسجد رانده آنگاه بخانهء ابو حامد اسفراينى و ابن اكفانى ( دو تن از علماى سنيها ) رفته آنان را دشنام گفتند و بخانهء ساير فقهاء سنى مذهب حملهور شده آنها مجبور شدند از خانههاى خود فرار كنند ، و ابو حامد اسفراينى بخانهء قطن پناهنده شده انقلاب عظيمى در شهر بغداد بر پا شد كه منجر بدخالت سلطان ( بهاء الدولة ) گشت و او جمعى را بزندان افكند و ابو حامد به مسجد و خانهء خود باز گشته و ابن المعلم ( شيخ مفيد ) را از بغداد تبعيد كرد ، تا على بن مزيد در بارهء او وساطت كرده ببغداد بازگشت « 3 » .
--> ( 1 ) كامل ابن اثير ج 9 ص 54 . ( 2 ) كامل ابن اثير ج 9 ص 61 - 62 . ( 3 ) كامل ابن اثير ج 9 ص 71 - 72 . و برخى احتمال دادهاند كه در يكى از همين سفرهاى تبعيدى شيخ مفيد بنجف رفته و شالودهء حوزهء علميهء نجف را در آنجا ريخته است .