ابتداى اين نوشتار را به كلماتى زيبا و پرمعنا از حضرت آيت‌الله سبحانى مزيّن مىكنيم كه به مناسبت پنجمين سالگرد شهادت شهيد سيدمحمد صدر طى پيامى مرقوم فرموده بودند : در گسترهء فقاهت با خط سرخ شهادت سربرگ‌هاى روزگار ، توالى شب و روز ، حوادث و رويدادهاى جهان را كم‌رنگ مىسازند . چه بسا حادثه‌اى ، چند صباحى بر سر زبان‌ها يا كانون انديشه‌ها خودنمايى مىكند ، امّا پس از اندكى ، از صفحه خاطره‌ها محو و نابود مىگردد و در نهان‌خانهء فراموشى بايگانى مىشود . در اين ميان ، برخى از رويدادها براى خود حساب خاصى دارند . عظمت و صلابت آن‌ها سبب مىشود كه بسان برليان در هاضمهء جهان هضم نشوند و زرّين‌برگ‌هاى خاطره‌ها و صفحات تاريخ به‌شمار روند و بر قانون « إنّ الشمس و القمر يبليان كلَّ جديدٍ » استثنا زنند ، بلكه هر چه زمان بگذرد ، شفاف‌تر و درخشنده‌تر شوند . زندگى رجال علم و دانش و يا ايثار و شهادتِ پيش‌مرگان راه آزادى ، از اين حوادث استثنايى به‌شمار مىرود كه هرگز جامعه ارزش آن‌ها را فراموش نمىكند . عالم و دانشمند ، براى پويندگان راه سعادت ، به روشنگرى مىپردازند و شهيد نيز موانع و خارهاى مسير خوشبختى را برمىچيند . رجال انديشه ، بر ثروت مادى و معنوى انسان‌ها مىافزايند و شهيد نيز دست يغماگران را از ثروت ناموس ملّت كوتاه مىسازد . حال اگر فردى هر دو منصب را دارا باشد ، طبعاً از كرامت و عزّت فزون‌ترى در پيشگاه ملّت برخوردار خواهد بود ؛ زيرا او در زندگى با فكر و انديشه به جهاد علمى پرداخته و سرانجام نيز با خطّ سرخ شهادت ، براى دفاع از كيان و عزّت ملّت به پا خاسته است . قهرمان گفتار ما ، مرحوم آيت‌الله سيّد محمّد صدر ( قدس سره ) كه ميوه شيرينى از شجره طيبهء بيت صدر است ، از انديشمندان بلندپايه حوزه علميه نجف است كه با نيشِ قلم ، موجى در درياى انديشه و معارف پديد آورده و سرانجام درخت تنومند اسلام را با خون خود ، سيراب ساخته است ؛ تو گويى سراينده اين شعر ، اين نمونه فضيلت را در نظر گرفته و چنين گفته است : عَلَمُ الشهادهء و الكرامهء و العُلى و حليفُ علم الدين و الآثار اين‌جانب هر چند از نزديك افتخار درك فيض محضر او را نداشته‌ام ، امّا آثار ارزشمندش ،