خلاصه شرح اين حديث شريف كه داراى عباراتى كوتاه و مضامينى بلند مىباشد عبارت از اين است كه خداوند متعال بشر را به‌كارهاى خوب و بد قادر ساخته سپس او را به انجام كارهاى خوب و ترك اعمال بد امر فرموده است اگر انسان كار خوب انجام دهد آن فعل به هر دو يعنى هم خدا و هم بشر نسبت داده مىشود ، به خدا نسبت داده مىشود زيرا خواست و قدرت خداوند در آن فعل جاريست و به بشر نسبت داده مىشود چون او باتوجه به اينكه قدرت برترك دارد ، آن فعل را انجام داده است . اما اگر انسان كار بد را انجام دهد فقط به خود او نسبت داده مىشود چون مىتوانست آن‌را ترك كرده و انجام ندهد و به خدا نسبت داده نمىشود چون هرگز از او نخواسته كه آن‌را به‌جا آورد . پس نتيجه اينكه افعال خوب منسوب به هر دو مىشود هم خدا و هم بنده ، اما افعال بد فقط منتسب به بنده است . سؤال : چرا خدا قدرت برانجام دادن كارهاى بد و ناشايست را به انسان داده است ؟ پاسخ : اگر خداوند تنها قدرت كارهاى خوب را به انسان مىداد و توانايى اعمال بد را از او مىگرفت در حقيقت انسان در كارها مجبور بود و

--> - تأريخ آل زرارة : 1 / 114 ، تأريخ دمشق : 51 / 182 ، كشف الغمّة : 3 / 102 ، كتاب الهداية ابن بابويه : 5 ، مجموعة فى فنون من علم الكلام ( نسخه خطى ) ، انقاذ البشر من الجبر و القدر ، الى رسائل الشريف تصحيح احمد الحسينى : 106 ، بلوغ الأرب و كنوز الذهب فى معرفة الذهب : 452 ، كتاب التوحيد شيخ صدوق : 17 .