و گفته است : نار همان هواست ، منتها اگر حرارت هوا شديد بوده و هوا منير باشد ، هوا آتش است و گر نه هواى معمولى است ، پس آتش و هوا داراى يك حقيقت بوده با اين تفاوت كه آتش مرتبهء شديده از آن است . « 1 » همچنين قومى گفته‌اند : وقتى عناصر با هم تركيب مىشود نپخته‌اند و لذا صورت ديگرى پيدا نمىكنند و پختن آنها كه موجب حصول صورت مركب مىگردد بوسيلهء آتش است . « 2 » ولى شيخ اشراق گفته است : اين چنين نيست كه آتش از اين رو دور فلك نازل شود تا اصلى از اصول مركبات گشته و باعث نضج آنها گردد ؛ چون شيخ اشراق نار را جز هوا نمىداند و مىگويد هواى حول فلك به واسطهء اصطكاك با فلك و حركت آن ، حرارت زياد پيدا نموده و منير مىشود . « 3 » شكل نار متولد از هوا نزد آسمان به نظر شيخ و قائلين به قول وى به حسب مقعر اهليلجى است ؛ « 4 » زيرا تكوّن آتش در منطقه به واسطهء حركت سريع‌ترى كه در آنجاست بيشتر بوده و هر چه به طرف دو قطب نزديك‌تر شود كمتر مىباشد .

--> ( 1 ) - حكمة الاشراق ، در مجموعهء مصنفات شيخ اشراق ، ج 2 ، ص 187 ؛ شرح حكمة الاشراق قطب شيرازى ، ص 418 - 424 . ( 2 ) - مباحث مشرقيه ، ج 2 ، ص 142 ؛ شرح مواقف ، ج 7 ، ص 157 . ( 3 ) - حكمة الاشراق ، در مجموعهء مصنفات شيخ اشراق ، ج 2 ، ص 188 . ( 4 ) - مباحث مشرقيه ، ج 2 ، ص 143 .