تقرير بحث السيد الخميني للاردبيلى
335
تقريرات فلسفه امام خمينى ( شرح منظومه ) ( فارسى )
ببين با چه تعبيرى به او التماس مىنمايد : « قالَ لَهُ مُوسى هَلْ أَتَّبِعُكَ عَلى أَنْ تُعَلِّمَنِ مِمَّا عُلِّمْتَ رُشْداً » . « 1 » شهيد « 2 » مىگويد : يازده ادب از آداب متعلم در اين آيهء شريفه هست . « 3 » البته شايد انسان بتواند بگويد : امر به تعلم تنها براى چيزهايى كه در ظاهر شنيده مىشود نيست ، بلكه شايد يكى از تعلمها قضيهء « امر بين الامرين » باشد چنان كه مىبينى در يك مورد مىفرمايد : « فَأَرَدْتُ » « 4 » و در مورد ديگر « فَأَرَدْنا » « 5 » و در جاى ديگر « فَأَرادَ رَبُّكَ » « 6 » مىفرمايد . انسان داراى سه مقام است ؛ در مقام اول ، در صرف كثرات و در بحر انانيت مستغرق است و مىگويد : من گفتم ، من كردم ، من اراده نمودم . قدرى كه ترقى مىكند مىبيند تنها او نيست دست ديگرى هم در كار است و مىگويد : « فَأَرَدْنا » و چون بالاتر مىرود مىبيند چيزى ندارد و هيچ است و همهء قهاريت مال اوست ؛ اراده ، ارادهء اوست . بلى در اين مقام است كه از روى معرفت نگاه مىكند و نقص و عيب و تعييب و تنقيص و احداث كردن را كه امر عدمى است به خودش نسبت مىدهد و مىگويد : « فَأَرَدْتُ » .
--> ( 1 ) - كهف ( 18 ) : 66 . ( 2 ) - زين الدين بن على بن احمد عاملى ، معروف به شهيد ثانى ، از دانشمندان كم نظير شيعه در تحقيق و تبحّر و زهد و صفات پسنديده بوده و علماى فراوانى از شيعه و سنى را درك نموده و خود نيز فقه را بر مبناى مذاهب پنجگانه تدريس مىفرموده است . وى با آنكه به دليل جو نامساعد زمان خويش بيشتر عمر شريفش را در اختفا يا سفر به سر برده ، تأليفات پر شمارى از خود در علوم گوناگون به جاى گذاشته ، كه از آن جمله است : روض الجنان ، مسالك الافهام ، تمهيد القواعد ، منية المريد ، الروضة البهية ، البداية فى علم الدراية و مسكّن الفؤاد . شهيد ثانى در سال 911 ق . به دنيا آمد و در سال 966 ق . به شهادت رسيد . ( 3 ) - منية المريد ، ص 115 . ( 4 ) - كهف ( 18 ) : 79 . ( 5 ) - كهف ( 18 ) : 81 . ( 6 ) - كهف ( 18 ) : 82 .