اختيار صادر شده باشند . پس اگر ما بخواهيم در مورد معارف بدانيم كه ائمه عليهم السلام به چه نحوه حقايق را به طورى كه واقعيت است بيان فرموده‌اند ، بهترين لسان ، ادعيهء آنهاست كه در بعضى از مناجاتها و دعاها معارف را كما هو حقه بيان نموده‌اند ، البته سرّش هم معلوم است و آن اين است كه ادعيه مقام اظهار حقيقت بوده بدون اينكه سائل كوتاه‌فهمى در ميان باشد . بايد در ذيل اين مقام به اين بحث توجه كرد كه : « الارادة هى الرضا بالمراد و الوجود الصرف عين الرضا و العشق بذاته و بآثاره » . و الحاصل : چون كه حضرت احديت عين العلم و الخير و الطلب است ، از اين حيث عاشق و محب است و از حيث اينكه عين الخير و محض الحُسن و البهاء است عين المعشوقية و المطلوبية است . توضيحى پيرامون وصف حب و عشق و بالجمله : لازم است در اين مقام به اينكه ملاك محبت و عشق چيست ؟ و تأكد و تشدد حب چيست ؟ و مناط احبيت و حبيبيت چيست ؟ و قوه و ضعف عشق از چيست ؟ تنبيه كرد . البته حب و محبت از اوصاف حقيقيهء ذات الاضافه است ؛ حبيب ، حب و محبوب ، عشق و محبت لازم دارد و ملاك محبت ، ادراك كمال در محبوب است . اگر كمال محبوب ضعيف باشد و يا ادراك كمال معشوق ضعيف گردد و يا مدرك كمال ضعيف باشد ، حب و عشق ضعيف‌تر خواهد بود و اگر مدرك قوى و شديد باشد و ادراك قوى و مؤكد گردد و كمال محبوب كامل باشد ، حب قوى و متأكد و اشدّ خواهد گرديد . مثلًا اگر برهان اتمّ بر ثبوت كمال محبوب قائم شود حب زيادتر خواهد بود از صورتى كه برهان ضعيف بر ثبوت آن قائم شود . و الحاصل : قوت ادراك در قوت حب دخيل است و همچنين اگر كمال محبوب قوى باشد ، حب قوت مىگيرد ، مثلًا اگر انسان معتقد باشد كه يك علمى است كه در