آن ، نور عرضى است . و هكذا وصف « كونه قادراً » را به ظهور و نور قياس كن ؛ چون قدرت افاضه با شعور و مشيت است . و همچنين صفات : كونه حياً ، و انّه عالم ، و انّه مريد ، و انّه متكلم را ؛ زيرا تكلم اظهار ما فى الضمير است و وجود معروفيت و اظهار از مرتبهء مكنونهء غيبى است . و بالجمله : بنا بر اصالة الوجود حقيقتِ تمام كمالات همان صرف الوجود است . و اين هويت بسيطه ظاهر است به ملاحظهء اينكه صرف الوجود صرف الظهور است و نور است به لحاظ اينكه صرف الوجود صرف الظهور است ، و علم است و عالم بذاته است به ملاحظهء اينكه اشياء در پيشگاه صرف الوجود منكشف و ظاهر بوده و همهء ماهيات در پيشگاه وجود حاضر مىباشند ؛ لذا عرفا اسم را - از قبيل : عالم و قادر و حىّ و مريد - بر نفس وجود به لحاظ تعينى از تعينات كماليه اطلاق مىكنند ، « 1 » و ذات و مسمى را بر وجود صرف در حالى كه بدون تعين لحاظ شود ، اطلاق مىنمايند . ملخص آنچه گفتيم اين است كه : أنّه كلّه العلم و العلم كلّه هو ، و أنّه كلّه القدرة و القدرة كلّها هو ، و أنّه كلّه الحياة و الحياة كلّها هو ، و هو جميع الكمالات و جميع الكمالات هو ، و أنّه عالم ، قادر ، مريد ، مدرك و حىّ ، مع أنّه صرف الوجود و هو واجب الوجود بذاته ، و واجب الوجود بذاته واجب الوجود من جميع جهاته . توضيحى پيرامون بعض احاديث وارده در نفى صفات و اما راجع به عباراتى از احاديث كه در روايات صدوق « 2 » نقل شده و غرور قاضى

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به : اصطلاحات الصوفيه ، ص 28 ؛ شرح فصوص الحكم قيصرى ، ص 13 ؛ جامع الاسرار ، ص 133 ؛ اسرار الحكم ، ص 55 . ( 2 ) - ابو جعفر محمد بن على بن حسين بن موسى بن بابويه قمى يكى از بزرگ‌ترين محدثان و فقهاى شيعه در قرن چهارم هجرى و معروف به رئيس المحدثين است . او به دعاى حضرت قائم عليه السلام متولد شد و از بيش از 1200 استاد - از جمله : پدرش ، محمد بن حسن بن وليد ، احمد بن محمد بن يحيى العطار قمى ، حسين بن احمد بن ادريس اشعرى قمى - نقل حديث مىنمايد و كسانى مانند شيخ مفيد و حسن بن حسين بن على بن بابويه از او روايت مىنمايند . تأليفات وى در حدود 300 كتاب است كه از جملهء آنهاست : اعتقادات ، معانى الاخبار ، امالى ، توحيد ، عيون اخبار الرضا عليه السلام ، كمال الدين و تمام النعمه ، من لا يحضره الفقيه ، ثواب الاعمال و عقاب الاعمال ، المقنع ، الهداية ، علل الشرائع و الخصال ، كه همهء آنها به چاپ رسيده است . وفات ايشان به سال 381 ق . واقع شد و مزارش در شهر رى معروف خاص و عام است .