اوصاف نماييم ، بلكه كمال توحيد سلب صفات از اوست و معناى « اللّه عالم » : انّه ليس بجاهل است و معناى « اللّه حىّ » : انّه ليس بميّت است و معناى « اللّه قادر » : انّه ليس بعاجز است و هكذا . و اين حرف را به استاد خود نسبت داده است و ظاهراً استاد وى كه اين سخن را گفته است فيض « 1 » نبوده ، بلكه احتمالًا ملاى تبريزى « 2 » بوده كه قاضى هم از او و هم از فيض تلمذ نموده است . چنان كه كتاب كليد بهشت كه اكنون به معاونت مشكاة « 3 » به نام قاضى سعيد به چاپ رسيده است ، هر كسى كه به مذاق

--> ( 1 ) - عالم فاضل حكيم فقيه محدث مفسر متكلم اديب شاعر محمد بن مرتضى معروف به ملا محسن فيض ، يكى از نوادر دانشمندان شيعه به شمار مىرود . وى در 1007 ق . در كاشان زاده شد و پس از رشد و كمال ، در محضر سيد ماجد بحرانى و صدر المتألهين در شيراز ، به تحصيل علوم پرداخت و به دامادى صدر المتألهين مفتخر شد و از او لقب فيض را دريافت كرد . وى از شيخ بهايى ، صدر المتألهين ، پدرش شاه مرتضى و ملا محمد طاهر قمى اجازهء روايت داشته و به علامه مجلسى و قاضى سعيد قمى و سيد نعمت اللّه جزايرى اجازهء روايت داده است . از آثار اوست : تفسير صافى ، تفسير اصفى ، كتاب وافى و شافى و نوادر ( در حديث ) ، معتصم الشيعه ، مفاتيح الشرائع و النخبة ( در فقه ) ، علم اليقين فى اصول الدين ، المحجة البيضاء فى إحياء الإحياء ، الكلمات المكنونة ، انوار الحكمه ، ديوان شعر و ضياء القلب . وى در 1091 ق . درگذشت و در كاشان به خاك سپرده شد و مزارش معروف همگان است . ( 2 ) - ملا رجبعلى تبريزى اصفهانى ، يكى از حكما و متكلمين مشهور عهد صفوى بوده است . و به علم و فضل و دقت او را ستوده‌اند . در حكمت و فلسفه و كلام و منطق شهرتى بسزا داشت و شاه عباس و وزيرانش مكرّر به ديدارش مىرفتند . وى زمان شاه سليمان صفوى ( 1105 ق . ) را هم دريافت و با تمام اصرار شاه ، به ديدار او نرفت . در تدريس شفا و اشارات به غايت چيره‌دست بود و شاگردانى در حكمت و فلسفه مانند : ملا محمد سراب ، قاضى سعيد قمى و برادرش حكيم محمد حسين قمى ، امير قوام الدين رازى ، ملا محمد شفيع اصفهانى و ملا محمد رفيع زاهدى پيرزاده را پرورش داد . او اعتقاد به وحدت وجود و معاد روحانى داشت و مىگفت : لفظ وجود بين واجب و ممكن ، مشترك است و در اين باره رساله‌اى نگاشت كه مورد رد و انكار معاصران و متأخرينش قرار گرفت . آثارش عبارتند از : الاصول الآصفيه ، تطبيق ما ورد فى الشرع من امر المعاد على صفات النفس و ملكاتها و علومها ، تحقيق القول بالاشتراك اللفظى فى وجوده و صفاته و اثبات الواجب . ( 3 ) - مرحوم سيد محمد مشكاة بيرجندى يكى از بزرگانِ نسخه‌شناسى و كتاب‌شناسى و آگاهان به فنّ تاريخ و رجال و تراجم و علوم حديث به شمار مىرفت . وى در سال 1319 ق . در بيرجند زاده شد و پس از فراگيرى علوم اسلامى در بيرجند و قائن و مشهد به تهران آمد و پس از مدتى حضور در صحنهء سياست ، به تدريس فقه در دانشگاه تهران و فلسفه در مدرسه سپهسالار پرداخت و از آيات عظام : آقا ضياء عراقى ، سيد ابو الحسن اصفهانى و سيد محمد حجت كوه‌كمرى اجازهء اجتهاد داشت و كتابخانه‌اش يكى از نفيس‌ترين كتابخانه‌هاى خطى كشور به شمار مىرفت . وى نيابت توليت حرم حضرت فاطمه معصومه عليها السلام را بر عهده داشت و به سال 1399 ق . بدرود حيات گفت و در حرم حضرت معصومه مدفون گرديد .