اثبات بساطت واجب تعالى مرحوم حاجى اقسام متصورهء تركيب را ضبط نموده است - كه اجزاء تركيبيه ممكن است چند نحو باشد - و سپس اثبات مىكند كه هيچ يك از اقسام تركيب در ذات واجب الوجود ممكن نبوده و از آنجا بساطت ذات احديت را ثابت مىكند . يك نحوهء تركيب ، تركيب در اجزاء خارجى است كه اجزاء در خارج با يكديگر تركيب شده باشند ، مانند تركيب عناصر با يكديگر كه در خارج حقيقةً عنصرى با عنصرى مركب شده و يك صورت نوعيهء ديگرى تشكيل مىدهند مثل طلا و نقره كه معدنى با معدن ديگر در خارج حقيقةً امتزاج يافته و از تركيب دو عنصر جسم سومى تشكيل گرديده است و همچنين هيولى و صورت در خارج به تركيب انضمامى مركب شده و وجود ماده و وجود صورت با هم متحد شده‌اند . و ديگر از اقسام تركيب ، تركيب مقداريه است . گرچه خود مقدار ، شىء بسيط و امر وحدانى صرف است و لكن در وهم قابل تجزيه بوده و وهماً صاحب اجزاء ديده مىشود . مقدار در حقيقت صاحب اجزاء نبوده و يك صورت ممتدّهء مستمرّه است كه از طريق وهم تنصيف گرديده و مقدارى در اين طرف و مقدارى در آن طرف قرار مىگيرد و اصل جامع بين دو طرف هيولى است كه هر يك در ضمن آن متحصّص شده و باقى است . قسم ديگر از اقسام تركيبيه اين است كه مادهء خارجى و صورت خارجى ، دو شىء و دو وجود است كه به تركيب انضمامى مركب شده‌اند ، ولى در عقل اجزاء تحليليه‌اند