الْحُسْنى يُسَبِّحُ لَهُ ما فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ » . « 1 » و بالجمله : اين اول مرتبهء ظهور از مرتبهء اسماء است و بعضى از اين اسماء محيط هستند مانند اسم سرمد كه احاطه بر تمام اسماء دارد ؛ چون تمام اسماء سرمدند « لا أوّل لأوّله و لا آخر لآخره » عالم سرمدى ، قادر سرمدى ، قاهر سرمدى ، رحيم سرمدى ، كريم سرمدى ، غنى سرمدى . خلاصه : اين عالم سرمد بإحاطته الكليه بر تمام عوالم مبتدعات و مخترعات و كائنات و بر تمام كرهء وجودى محيط است . و بعد از عالم غيب الغيوب و غيب مكنون و غيب مصون و غيب مطلق يعنى صرف الوجودى كه « لا اسم و لا رسم له و لا يمكن الاشارة إليه » مرتبهء ثانيه‌اى است كه به آن عالم اسماء و عالم تجلى و عالم لاهوت گويند . سپس عالم جبروت است ، يعنى عقول كليه كه تجرد از ماده و صورت داشته و كاملند و قرب به مبدأ دارند . اينكه به آنها عالم جبروت گويند يا به خاطر اين است كه خداوند متعال نقايص آنها را جبران فرموده و يا به جهت اين است كه آنها نقايص مرتبهء مادون خود را جبران مىنمايند . بعد از اين عالم ، عالم ملكوت است و عالم ملكوت اعلى ، عالم نفوس كليه است و عالم ملكوت اسفل ، مُثُل معلّقه است ، بنا بر اختلافى كه در آن هست ، بعضى آن را عالم مثال خوانند و بعضى عالم معلّقه و بعضى ارباب انواع و بعضى مُثُل افلاطونيه گويند . و عالم شهادت اين عالم حضور است كه فلك الافلاك محيط آن و مركز آن را زمين دانند كه آخر مرتبهء نزول و ظلّ الاظلال و حاشيهء عدم و آخر نور وجود است و دور حركت اين فلك الافلاك زمان و آنچه داخل اين كره است زمانى است . اگر حدقهء چشم را بزرگ گردانى و بر روى اين كره نشسته و از زمان و زمانيات خارج شوى ، عالم عقول و مجردات را مىبينى كه محيط بر عالم ناسوت است و زمان و زمانيات با مجموع اين كره محاط آن بوده ، كه آن عالم دهر است ، پس عالم دهر محيط بر عالم زمان است . و چنان كه زمان ، روح زمانيات و محيط بر موجودات زمانيه بوده ،

--> ( 1 ) - حشر ( 59 ) : 23 - 24 .