حدوث دهرى دهريٌ أبدا سيّد الأفاضل * كذاك سبق العدم المقابل بسابقيةٍ له فكّية * لكنّ في السلسلة الطولية محقق داماد « 1 » در يكى از كتابهايش كلامى فرموده و حق هم گفته است : كه چنانچه منطق قبل از ارسطو ناپخته بود و ارسطو آن را پخته و تكميل كرد ، حكمت هم قبل از سيّد ناپخته بود و ايشان آن را پخته كردند ؛ « 2 » لذا چنان كه به ارسطو « 3 » معلم اول گفته‌اند ، به ايشان هم معلم ثالث مىگويند .

--> ( 1 ) - مير سيد محمد باقر بن محمد حسينى استرآبادى يكى از بزرگ‌ترين حكما و فلاسفه اسلامى و جامع علوم عقلى و نقلى است . به دليل آنكه پدرش داماد محقق ثانى بود به ميرداماد مشهور گشت ، وى ساليان فراوان در محضر اساتيدى چون شيخ عبد العالى - فرزند محقق كركى - شيخ حسين بن عبد الصمد - پدر شيخ بهايى - و سيد نور الدين على موسوى عاملى به شاگردى پرداخت . از تأليفات اوست : القبسات ، الرواشح السماوية ، الصراط المستقيم ، شارع النجاة ، شرعة التسمية ، جذوات ، حاشيه بر صحيفهء سجاديه و كافى و من لا يحضره الفقيه ، و ديوان شعر . وى در سال 1041 ق . بدرود حيات گفت و در نجف اشرف به خاك سپرده شد . ( 2 ) - قبسات ، ص 278 . ( 3 ) - معلم اول ، ارسطوطاليس ، پسر نيقوماخس . وى رئيس حكماى مشائى و فيلسوف اعظم روم و اعقل و افهم تلامذهء افلاطون بود و استادش در غياب او درس را تعطيل مىكرد . ايمان او در اثر تعليمات افلاطون بود و بيست سال به آموختن اشتغال داشت و در غياب استادش ، جانشين او در دار التعليم بوده و در سى سالگى به فلسفه پرداخت و از بزرگان علماى يونان به شمار مىرفت و در فلسفه مرتبتى بلند ، و نزد پادشاهان منزلتى ارجمند پيدا كرد و اسكندر به نظر و صواب‌ديد وى ارج مىنهاد . وى نخستين واضع علم منطق و اولين كسى است كه مذهب تناسخ را ابطال نمود و مطالب سخيفه و موهوم را از فلسفه پيراست . وى در سال 322 پيش از ميلاد در شصت و شش سالگى درگذشت . در روايتى امام صادق عليه السلام از او به نيكى ياد فرموده‌اند . از كتابهاى اوست : قاطيغورياس ، بارى ارمينياس ، طوبيقا ، انالوطيقا ، سوفسطيقا ، السماع الطبيعى ، السماء و العالم ، الكون و الفساد ، النفس ، الحيوان ، الالهيات و الآثار العلوية . آراء و نظراتش ، تمام فلاسفهء بعدى را تحت تأثير خويش قرار داده و عمدتاً به شرح و نقل كلمات او پرداخته‌اند .