احكام امكان يكى از احكام امكان وجه عروض آن بر شىء است و در مبحث معقول ثانى تعريف آن گذشت كه عروض امكان به اصطلاح فلسفى مىباشد . « 1 » شرح مطلب اينكه : در عروض و اتصاف شىء به چيزى چند صورت متصور است : 1 - عروض و اتصاف در خارج . 2 - عروض و اتصاف در ذهن . 3 - عروض در خارج و اتصاف در ذهن . 4 - عروض در ذهن و اتصاف در خارج . بدون ترديد بايد عروض امكان بر اشياء به يكى از اين انحاء باشد ، و الّا يا بايد به متقابلين ، يعنى وجوب و امتناع متصف شود ، و يا از جهات ثلاثه خالى باشد ، و خالى بودن شىء از جهات ثلاثه محال است . و همچنين اگر شىء را ممكن فرض نموديم ، اتصاف آن به يكى از متقابلين محال است ؛ چون انقلاب لازم مىآيد . بنا بر اين بايد نحوهء عروض امكان بر اشياء ممكنه به يكى از طرق و صور چهارگانه باشد . مخفى نماند : عروض امكان در خارج محال است ؛ زيرا بايد ذاتِ معروض قبل از عروض ، معروض يكى از جهات ثلاثه واقع شود ؛ چون شىء اگر متصف به متقابلين و معروض آنها باشد ، انقلاب لازم مىآيد ، و اگر معروض امكان باشد به امكان دوم نقل كلام مىنماييم و هكذا ، فيتسلسل .

--> ( 1 ) - رجوع كنيد به : شرح منظومه ، بخش حكمت ، ص 39 .