جمال محبوب را ببيند لا غير - به صرف قطع توجه از ذى الآيه و توجه به آيه و عالم اسماء ، نداى محبوب بلند شده و در عالم اعلان نمود كه عاشق خطا كرد « وَ عَصى آدَمُ رَبَّهُ فَغَوى » « 1 » عاشق را رسوا نمود كه چرا توجه خود را از محبوب منصرف كردى و اين خطيئهء آدم شد . اين است كه چون از محبوب هجران كرد ، به هجران تمام مبتلا گرديد و به عالم طبيعت كه منتهاى مرتبهء جلوهء محبوب است افكنده شد و لو اين قطع توجه از حبيب به واسطهء علاقه به محبوب باشد كه اسم ، چون اسم محبوب است به او توجه كرده و لكن باز خطيئه است ؛ چنان كه با اينكه حضرت محمد صلى الله عليه و آله و سلم در عالم به فرمان محبوب آمد تا كودكان بىتربيت را تربيت نمايد و با اينكه اين نزول براى اطاعت محبوب بود ، در عين حال حضرت ، روزى هفتاد مرتبه « أستغفر اللّه » مىفرمود . « 2 » و الحاصل : مرحوم حاجى به حدوث اسمى قائل است كه در عالم تكثراتى است و آن تكثرات و جلواتِ اسمى است كه اقرب به عالم غيب الغيوب و غيب مطلق است . خلاصه اولين مرتبهء تكثرنما ، جلوات اسمى است و حدوث اسمى بعد از آن است كه « كان اللّه و لم يكن معه شيء » . « 3 » « كان » نه بدين معنى است كه زمان ماضى در او مأخوذ باشد تا بگوييم زمان گذشته‌اى بود كه خدا بود و چيزى نبود . بلكه « كان » در اينجا منسلخ از زمان بوده و به معناى سبق مّا - نه سبق زمانى - است ؛ چنان كه آخوند رحمه الله « 4 »

--> ( 1 ) - طه ( 20 ) : 121 . ( 2 ) - رجوع كنيد به : اصول كافى ، ج 2 ، ص 504 ، حديث 5 . ( 3 ) - اصول كافى ، ج 1 ، ص 116 ، حديث 7 ؛ و نيز كنز العمال ، ج 10 ، ص 370 ، حديث 29850 . ( 4 ) - آيت اللّه العظمى آخوند ملا محمد كاظم خراسانى ، از اكابر علماى اماميه در اوايل قرن چهاردهم هجرى به شمار مىرود . وى در 1255 ق . در طوس متولد شد و تا 24 سالگى در خراسان و تهران علوم عقلى و نقلى را از اكابر فراگرفت و سپس به نجف رفت و مدت اندكى در حوزه درسى شيخ اعظم انصارى حاضر شد و پس از وفات او ، به درس ميرزاى شيرازى حاضر گرديد و مدت 13 سال از خرمن فيض او بهره برد . پس از مهاجرت ميرزا به سامرا ، به تدريس فقه و اصول مشغول گرديد و بيش از هزار تن از علماى شيعه را در دامان خويش پرورانيد . از آثار اوست : الاجاره ، الاجتهاد و التقليد ، شرح تبصره ، حاشيه بر اسفار ، حاشيهء رسائل ، حاشيهء مكاسب ، قضا و شهادات و كفاية الاصول . وى در روز سه‌شنبه بيستم ذيحجهء 1329 ق . در نجف وفات كرد و در مقبرهء ميرزا حبيب اللّه رشتى مدفون شد .