نيابت واجب نمىشود ، مگر آنكه قبل از استطاعت اجير شود . 44 - س - شخصى بجز براى هَدىْ ، استطاعت حج را دارا است ، آيا حج براى او واجب است ؟ ج - بلى مستطيع است و پول هَدىْ ، جزء استطاعت نيست . 45 - س - اين جانب سال گذشته به حج مشرف شده‌ام و با توجه به فتواى حضرت عالى كه فرموده‌ايد كه طلابى كه به شهريهء حوزه نياز دارند ، مستطيع نيستند و در صورتى مستطيع مىشوند كه از وجوه شرعيه مستغنى باشند ، لذا اين جانب مقدار پولى با افراد ذىحق ( پدر و همسايه ) مبادله و دستگردان كردم و به عنوان اينكه نسبت به بنده ذىحق هستند به آنان بخشيدم و ايشان آن را جهت مخارج حج به من برگرداندند ، من هم در تمام اعمال و مناسك حج ، نيت حَجة الاسلام كردم ، آيا اين حج براى اين جانب كفايت از حَجة الاسلام مىكند يا نه ؟ ضمناً لازم به تذكر است كه در ثبت نام عمومى سال 1360 پول به حساب ريختم و آن موقع فتواى فوق را نديده بودم و پولى كه دستگردان شده بود جايگزين آن پولى كه در حساب واريز كرده بودم قرار گرفت ، بفرماييد آيا عين پول مبذول بايد هزينه باشد يا بذل آن كافى است ؟ ج - در فرض سؤال احوط آن است كه بعداً اگر استطاعت پيدا كرديد ، حج را اعاده نماييد . 46 - س - شخصى قدرت مسافرت حج را ندارد و از قادر شدن بعد هم مأيوس است و استطاعت مالى هم ندارد ، اگر به او بذل نفقهء حج نمايند آيا بايد قبول كند و نايب بگيرد يا اينكه قبول واجب نيست ، و نيز اگر او را مهمان كنند ، حج واجب مىشود تا استنابه كند يا خير ؟