كتاب احياى موات زمين‌هايى كه معطل هستند و قابل انتفاع نيستند ، يا به واسطهء بىآبى يا سنگلاخ بودن يا نمك‌زار بودن يا امثال آنها ، بر دو قسمند : يكى آن كه ندانيم كه در يك وقتى مالكى داشته و آباد بوده ، يا بدانيم نداشته و آباد نبوده ؛ آن را موات اصلى گويند . دوم ، آن كه بدانيم مالك داشته و آباد بوده لكن به مرور ايام خراب شده و از انتفاع افتاده مثل زمين‌هايى كه اكنون آبادى در آن نيست ، لكن آثارى هست از آبادى قديم الايام و آن را موات عارضى گويند . مسأله 1 - موات اصلى ملك امام عليه السلام است ، لكن در زمان غيبت آن حضرت هر كس آن را آباد كند مالك مىشود ؛ چه در سرزمين اسلام باشد يا كفر ، و چه مثل عراق زمين خراج باشد يا نه ، و چه آباد كننده مسلم باشد يا كافر . مسأله 2 - موات عارضى اگر چنانچه مالكى ندارد ، مثل زمين‌هايى كه از ملل سابقه بوده و منقرض شده‌اند و اسم و رسمى از آنها نيست ، حكمش حكم موات اصلى است كه در مسألهء اول گفته شد . مسأله 3 - موات عارضى اگر معلوم است كه از مالك موجودى است لكن مجهول