السيد الخميني ( مترجم : تنظيم ونشر آثار امام )

365

تحرير الوسيله ( فارسى )

آن ، كفايت مىكند . و سزاوار است كه زىّ مفقود و صنعت و حرفه‌اش ملاحظه شود ؛ پس در محل‌هاى مناسب آن جستجو شود و از اهل آن صنف و حرفه مثلًا سؤال شود ، پس اگر فحص كامل در آن شهر انجام گرفت و اثرى از او ظاهر نشد و موت و حياتش معلوم نگشت چنانچه اگر به قرائنى احتمال داده نشود كه به جاى ديگرى منتقل شده است فحص و سؤال ساقط مىشود و به گذشت مدت چهار سال صبر اكتفا مىشود . ولى اگر احتمال انتقال او به جاى ديگر برود ، چنانچه همهء اطراف ، احتمال مساوى داشته باشند ، بايد از او در همهء اطراف جستجو شود ، ولى استقصاى تام لازم نيست ، بلكه تفحص بعضى محل‌هاى مهم و عمومى در هر طرف كفايت مىكند و البته بايد الاقرب فالاقرب نسبت به آن شهر اول را رعايت نمايد . و اگر احتمال در بعضى از آن‌ها اقوى باشد جايز است كه محل فحص را همان‌جا قرار داده و به آن اكتفا نمود ، خصوصاً اگر احتمال انتقال او به جاى ديگر بعيد باشد . و اگر بداند كه او در مملكتى بوده يا به آن مملكت مسافرت نموده است سپس اثر او قطع شده است ، تفحص از او در مدت تربص ( چهارساله ) ، در شهرهاى مشهور آن مملكت كه به آن‌ها سفر مىشود ، كفايت مىكند . و اگر از مملكتى به شهر معيّنى مسافرت كرده مثلًا شخصى عراقى به خراسان مسافرت كند ، فحص در شهرها و منزلگاه‌هايى كه در راه آن شهر قرار دارد و در خود آن شهر ، كفايت مىكند و مثلًا به جاهاى دور از راه نظر نمىشود ؛ تا چه رسد به شهرهايى كه در اطراف مملكت واقع شده‌اند . و اگر از منزلش به قصد مسافرت يا فرار بيرون رود و معلوم نباشد كه به كجا روى آورده است و اثرى از او نباشد ، بايد از او در مدت تربص در اطراف و جوانبى كه احتمال قريب مىرود كه به آنجا رسيده باشد تفحص شود و به جايى كه احتمالش بعيد است توجه نمىشود . مسأله 18 - قبلًا دانستى كه احوط ( وجوبى ) آن است كه فحص و طلاق بعد از بردن مرافعه به نزد حاكم باشد ، پس اگر دسترسى به حاكم ممكن نباشد ، چنانچه وكيل يا مأذونى در تصدّى امور حسبيه داشته باشد بعيد نيست كه در اين امر ، جاى حاكم باشد و اگر او هم نباشد ، بودن عدول مؤمنين جاى او اشكال دارد .