جايز نمىباشد و اقرب آن است كه صورت و دست‌ها تا مچ ، استثنا مىباشد . مسأله 20 - هر كسى كه نگاه كردن به او حرام است ، مسّ او هم حرام مىباشد ؛ پس مس مرد بيگانه زن بيگانه را و برعكس ، جايز نمىباشد . بلكه اگر هم بگوييم كه نگاه كردن به صورت و دست‌ها تا مچ از زن بيگانه جايز است ، مسّ صورت و دست‌ها تا مچ او را جايز نمىدانيم . پس مصافحه او براى مرد جايز نيست ، البته از پشت لباس اشكالى ندارد ؛ ليكن بنابر احتياط ( واجب ) نبايد دست او را بفشارد . مسأله 21 - نگاه كردن به عضوى كه از مرد بيگانه و زن بيگانه جدا شده جايز نيست ؛ و احتياط ( واجب ) آن است كه به موى جدا شده نگاه نشود . البته نگاه كردن به دندان و ناخن كه جدا شده باشند ، ظاهراً اشكالى ندارد . مسأله 22 - از حرمت نگاه كردن و لمس در مرد بيگانه و زن بيگانه ، مقام معالجه استثنا مىشود در صورتى كه معالجه به وسيلهء هم‌جنس ، ممكن نباشد ، مانند معرفت نبض در صورتى كه با وسيله‌اى مانند درجه و غير آن ممكن نباشد و مانند خون گرفتن و حجامت و بستن شكستگى و مانند آن . و مقام ضرورت نيز استثنا شده است ، مانند اينكه نجات او از غرق شدن يا سوختن ، بر نگاه كردن و لمس نمودن توقف داشته باشد . و اگر ضرورت اقتضا كند يا معالجهء آن بر نگاه كردن ، نه لمس نمودن ، يا عكس آن متوقف باشد ، بايد به همانى كه اضطرار پيدا شده اكتفا شود و در آنچه كه اضطرار پيدا كرده بايد به قدر ضرورت اكتفا كند پس آن ديگرى ( نگاه يا لمس ) و تعدّى به بيشتر از مقدار ضرورت ، جايز نمىباشد . مسأله 23 - همانطور كه بر مرد حرام است كه به زن بيگانه نگاه كند ، بر زن نيز واجب است كه خود را از بيگانه‌ها بپوشاند ؛ و پوشاندن بر مردها واجب نيست اگر چه بر زنان حرام است كه به مردان - به غير از آنچه كه استثنا شده - نگاه كنند . و اگر مردها بدانند كه زن‌ها تعمداً به آنان نگاه مىكنند احتياط ( مستحب ) آن است كه خود را از زن‌ها بپوشانند ؛ اگر چه اقوى آن است كه واجب نمىباشد . مسأله 24 - اشكالى نيست كه غير مميّز - چه پسر و چه دختر - از احكام نگاه كردن و