السيد الخميني ( مترجم : تنظيم ونشر آثار امام )
213
تحرير الوسيله ( فارسى )
مصالح و حريم چيزهايى كه به حريم نياز دارند ، متفاوت مىباشند ؛ پس حريمى كه خانه به آن نيازمند است به حسب عادت غير آن است كه مثلًا چاه و نهر به آن احتياج دارد ؛ و همين طور در بقيهء چيزها . بلكه به اختلاف بلاد و نيز به اختلاف عادتها ، مختلف مىشود . بنا بر اين اگر شخصى بخواهد اطراف چيزى را كه داراى حريم است احيا كند ، برايش جايز نيست كه مقدار حريم را بدون اذن مالك و رضايت او احيا كند و اگر آن را احيا كرد مالكش نمىشود و غاصب مىباشد . مسأله 7 - حريم خانه ، جاى ريختن خاك و زباله و خاكستر آن و جاى ريختن آب و برف آن و راه دخول و خروج از آن در طرفى است كه درب به آن باز مىشود . پس اگر خانهاى را در زمين موات بنا كند ، اين مقدار از موات در اطراف آن ، تابع خانه مىباشد ؛ پس كسى حق ندارد كه بدون رضايت صاحب خانه ، آن مقدار را احيا كند . و مقصود از استحقاق محل مرور در جلو درب خانه ، استحقاق آن به طور مستقيم و در امتداد زمين موات نيست ، بلكه منظور آن است كه راهى براى او باقى بماند كه خودش و عيال و ميهمانها ، و متعلقات او از چهارپايان و بارها و اشياى سنگين بدون سختى داخل و خارج شود به هر نحوى كه باشد . بنا بر اين براى ديگرى جايز است آنچه را كه در مقابل درب او از موات قرار گرفته است احيا كند در صورتى كه براى او راه و لو به صورت مايل و كج باقى بماند . و حريم ديوار - اگر جزء خانه نباشد ، به اينكه مثلًا جدار حصار يا باغ يا غير اينها باشد - آن مقدارى است كه براى ريختن خاك و آلات و خيساندن گل در صورتى كه شكسته و منهدم شود و احتياج به ساختن و ترميم داشته باشد نياز به آن دارد . و حريم نهر مقدارى است كه گل و خاك نهر در صورتى كه احتياج به لايروبى پيدا كند ريخته مىشود و محل عبور بر كنارهء آن جهت مواظبت و اصلاح آن به قدرى كه احتياج به آن دارد مىباشد . و حريم چاه مقدارى است كه براى كشيدن آب و استفاده از آن در جايى كه كسى كه آب از چاه مىكشد مىايستد در صورتى كه استفاده از چاه با دست باشد ؛ و جاى دولاب و تردّد چهارپا است در صورتى كه استفاده از آن به وسيلهء اينها باشد ؛ و جاى ريختن آب و جايى كه در آنجا جهت آب خوردن گله يا زراعت از قبيل حوض و مانند آن آب جمع مىشود ؛ و جايى كه گل و غير آن در صورت احتياج به بيرون آوردن ريخته