السيد الخميني ( مترجم : تنظيم ونشر آثار امام )

201

تحرير الوسيله ( فارسى )

مىباشد . اين در صورتى است كه مغصوب با جنس خودش مخلوط شود . و اما اگر به غير جنس خودش مخلوط گردد ، پس اگر به واسطهء اين مخلوط شدن ، تلف شده حساب شود مانند اينكه گلاب غصبى با روغن مخلوط گردد ، ضامن مثل مىباشد ؛ و اگر چنين نباشد مانند اينكه آرد گندم با آرد جو ، يا سركه با عسل مخلوط شود ظاهر آن است كه در حكم اختلاط با بهتر يا پست‌تر از يك جنس است ؛ پس به نسبت دو مال ، در عين شريك مىباشند و عين را تقسيم مىكنند و ثمن را بين ايشان به نسبت دو قيمت توزيع مىنمايند ، همانطور كه گذشت . مسأله 49 - اگر مغصوب را با بهتر يا پست‌تر مخلوط كند و قيمت مجموع مخلوط شده از قيمت هر دوى آن‌ها به طور جداگانه كمتر شود و در نتيجه با اين اختلاط ، نقص مالى بر مغصوب وارد شود ، غاصب ضامن آن است ، مانند اينكه اگر يك من روغن خوب را كه قيمتش ده باشد غصب نمايد و آن را با يك من روغن پست كه قيمتش پنج است مخلوط نمايد و به جهت اين اختلاط ، قيمت هر دو من دوازده شود پس سهم مغصوب منه از ثمن بعد از تقسيم مىشود هشت و حال آن‌كه روغن غير مخلوط او ده قيمت داشت پس نقصى كه بر او وارد شده است دو ، مىباشد و غاصب بايد اين نقص را غرامت بكشد . و به عبارت ديگر : بايد مالك قيمت مالش را - در حالى كه مخلوط نشده باشد - از ثمن استيفا كند و بقيه مال غاصب مىباشد . مسأله 50 - فوايد مغصوب ، ملك مغصوب منه مىباشد ؛ اگر چه بعد از غصب پيدا شوند و غاصب ضامن همهء آن‌ها مىباشد ؛ خواه عين باشند مانند شير و بچه و مو و ميوه ، يا منافع باشند مانند سكونت خانه و سوار شدن چهارپا ، بلكه هر صفتى كه به سبب آن قيمت مغصوب افزوده شود در صورتى كه در زمان غصب پيدا شود و از بين برود و با از بين رفتن آن قيمتش پايين بيايد ، غاصب ضامن آن مىباشد ؛ اگر چه عين را همان طورى كه بوده است برگرداند ، پس اگر چهارپاى لاغرى را غصب كند سپس چاق شود و به سبب آن قيمتش افزوده شود و پس از آن لاغر شود ، غاصب آن زيادى را كه حاصل شده بود و از بين رفته ضامن مىباشد . البته اگر به سبب زياد شدن صفتى ، قيمتش زياد شود ، سپس آن صفت از بين برود و پس از آن ، همان صفت برگردد ، ضامن قيمت زيادى تلف شده