تفصيل اسمائى ، كه در مرتبهء علم تفصيلى در تعيّن ثانى حاصل گردد ؛ و هر اسمى را صورتى علمي و عينى است كه صورت معلوميت ذات است . تنبيه [ : مظهر واحد اسم الله ] بايد توجه داشت كه بين « احديت » و « واحديت » از آن جهت كه اين دو مرتبهء تعين ذات است تباين نيست ؛ و خارج است از مقام خلق ؛ چه آنكه آنچه تحت ذُلّ كلمهء « كُن » وجودى قرار گيرد مخلوق است . و از أهل بيت طهارت - عليهم السلام - مأثور است كه « كُلُّما وَقَعَ اسمُ شيءٍ ما خَلَا اللَّه فهو مخلوقٌ » « 1 » ، و نيز مأثور است : يَجوزُ أَنْ يُقال للَّه : إِنّه شيءٌ ؟ قال : « نَعم يُخْرِجُهُ مِنَ الحَدَّيْنِ : حدِّ التعطيلِ وحدِّ التشبيهِ » « 2 » . و نيز بايد به اين دقيقه توجه داشت كه أسماء و صفات از جهت مقام جمعى ، كه به آن « اسم اللَّه » گويند ، داراى مظهر واحدى است كه آن به « حقيقت محمديه » ( ص ) موسوم است . و اين عين ثابت جمعىْ در واقع واحد ، و حق به جميع أسماء و صفات در اين عين ثابت واحد متجلى است ، و « صورت معلوميت ذات » عنوانى است كه به اين عين ، و بر جملهء اعيان ، داده‌اند . و از باب وحدت ظاهر و مظهر ، حضرت ختمى معناى اسم اعظم است . بنا بر آنچه ذكر شد ، عين ثابت محمدى ( ص ) مشتمل است بر اعيانِ كافهء موجودات ، و بر ديگر اعيان سمت سيادت مطلقه دارد . در مطالب گذشته عرض شد كه كثرت اسمائى

--> ( 1 ) - الكافي ، ج 1 ، ص 82 ، « كتاب التوحيد » ، « باب الإطلاق القول بأنّه شيء » ، حديث 3 . ( 2 ) - الكافي ، ج 1 ، ص 82 ، « كتاب التوحيد » ، « باب الإطلاق القول بأنّه شيء » ، حديث 2 .